Vào mùa xuân, thời tiết ấm và ẩm ướt khiến nhiều người cảm thấy cơ thể nặng nề, dễ phù nề. Bác sĩ điều trị chính Hứa Tấn Gia (Hsu Chin-Chia), Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Kỳ Mỹ (Đài Loan, Trung Quốc) cho biết, tình trạng này không đơn thuần là tăng cân, mà phần lớn do "thấp khí" tích tụ và rối loạn chuyển hóa nước trong cơ thể.
Ăn thanh đạm, chỉ 2 bữa/ngày vẫn tăng cân
Tiểu Nhã (32 tuổi) gần đây chủ động giảm khẩu phần, mỗi ngày chỉ ăn hai bữa, thực đơn khá thanh đạm. Thế nhưng sau một thời gian ngắn, cô lại tăng 3kg.
Không chỉ vậy, cô còn gặp hàng loạt triệu chứng khó chịu: uống nước là đầy bụng, đầu óc lơ mơ, tay chân rã rời, cảm giác như đang khoác một chiếc áo ướt nặng trĩu. Lo lắng vì cân nặng tăng bất thường dù ăn ít, cô tìm đến khám Đông y và được chẩn đoán tình trạng thấp khí tích tụ trong cơ thể.
Vì sao “thấp khí” khiến cơ thể nặng nề?
Theo bác sĩ Hứa, cơ thể con người có khoảng 70% là nước. Trong Đông y, tỳ giữ vai trò chuyển hóa thức ăn và nước, vận chuyển dưỡng chất đi nuôi cơ thể, đồng thời đào thải phần dịch dư thừa.
Khi chức năng tỳ vị hoạt động tốt, nước được chuyển hóa trơn tru. Nhưng nếu tỳ khí suy yếu, nước dễ bị ứ đọng, lâu ngày hình thành “thấp khí”.
Nhịp sống hiện đại thiếu điều độ, ăn nhiều đồ ngọt và dầu mỡ, cộng thêm khí hậu ẩm của mùa xuân, càng khiến thấp khí dễ tích tụ.
Đặc tính của thấp khí là "nặng, dính và trì trệ". Các triệu chứng thường gặp gồm: tay chân nặng nề, dễ mệt mỏi, đầu óc choáng váng, đầy bụng, chán ăn, phân dính, rêu lưỡi dày và nhờn. Bác sĩ Hứa nhấn mạnh, nếu không điều chỉnh lâu dài, thấp khí sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa, tạo thành vòng luẩn quẩn.
Muốn hết phù nề, đừng vội nhịn ăn
Trước tình trạng cân nặng tăng không rõ nguyên nhân, nhiều người chọn cách cắt giảm khẩu phần hoặc nhịn ăn. Tuy nhiên, bác sĩ Hứa cho rằng điều này chưa chắc đã đúng.
Muốn cải thiện cơ địa dễ phù nề, điều quan trọng là dưỡng lại chức năng tỳ vị, thay vì chỉ tập trung vào con số trên cân, điều quan trọng là phải dưỡng tốt chức năng tỳ vị. Nên hạn chế đồ sống, lạnh, đá, đồ ngọt và thực phẩm nhiều dầu mỡ. Thay vào đó, nên ăn các món ấm nóng, đã nấu chín như nước ấm, canh nóng, rau củ nấu chín. Có thể dùng vừa phải các thực phẩm giúp kiện tỳ, lợi thấp như ý dĩ (bo bo), phục linh, đậu đỏ; tuy nhiên, người có cơ địa hàn cần được bác sĩ đánh giá trước khi sử dụng.
Về sinh hoạt và vận động, theo Đông y, khung giờ từ 7h đến 11h sáng là lúc chức năng tỳ vị hoạt động mạnh nhất, vì vậy nên duy trì thói quen ăn sáng để kích hoạt chuyển hóa. Tập thể dục đều đặn, ra mồ hôi vừa phải ít nhất 2-3 lần mỗi tuần sẽ giúp thúc đẩy lưu thông khí huyết, làm dương khí vận hành tốt hơn, từ đó hạn chế thấp khí tích tụ.
Tăng cân chưa chắc là mỡ
Bác sĩ nhấn mạnh, nếu vào mùa xuân xuất hiện các dấu hiệu như uống nước dễ đầy bụng, cân nặng tăng nhanh, cơ thể nặng nề, thì không nên vội vàng quy kết là béo lên và vội vàng nhịn ăn để giảm cân.
Trong nhiều trường hợp, vấn đề nằm ở sự mất cân bằng chuyển hóa nước. Khi điều chỉnh chế độ ăn, sinh hoạt hợp lý và điều trị đúng hướng, phần lớn người bệnh có thể lấy lại cảm giác nhẹ nhàng thực sự, không phải bằng cách ép cân, mà bằng cách khôi phục lại sự cân bằng bên trong cơ thể.
