Bác sĩ chỉ ra nguyên nhân thường gặp gây ho ra máu

Ho ra máu có thể là dấu hiệu của viêm phổi, lao phổi, ung thư phổi hoặc thuyên tắc phổi.

Ho ra máu là tình trạng máu xuất phát từ đường hô hấp dưới gồm khí quản, phế quản hoặc nhu mô phổi, sau đó được tống ra ngoài qua phản xạ ho. Máu thường có màu đỏ tươi, có bọt hoặc lẫn với đàm.

TS.BS Đặng Thị Mai Khuê, Phó khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết nhiều người nhầm lẫn ho ra máu với nôn ra máu do bệnh dạ dày hoặc máu chảy từ mũi, họng. Do đó, xác định đúng nguồn chảy máu giúp tìm nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Viêm phổi, viêm phế quản

Viêm phổi và viêm phế quản là những nguyên nhân phổ biến gây ho ra máu, nhất là khi tình trạng viêm diễn tiến nặng hoặc kéo dài. Người bệnh thường kèm theo sốt, ho nhiều, khạc đờm, đau tức ngực, mệt mỏi, trong đờm có thể xuất hiện các vệt máu đỏ tươi hoặc hồng nhạt.

Khi đường hô hấp viêm, niêm mạc phế quản và các mao mạch nhỏ bên dưới trở nên sung huyết, phù nề và dễ tổn thương hơn bình thường. Những cơn ho kéo dài hoặc dữ dội có thể làm mao mạch này bị vỡ, khiến một lượng máu nhỏ hòa lẫn với đờm và được tống ra ngoài khi ho. Trong đa số trường hợp, ho ra máu sẽ cải thiện sau khi kiểm soát được nhiễm trùng và giảm viêm.

Lao phổi

Lao phổi vẫn là một trong những nguyên nhân thường gặp gây ho ra máu. Người bệnh còn có thể sốt về chiều, đổ mồ hôi đêm, sụt cân, chán ăn, mệt mỏi hoặc đau ngực.

Về cơ chế, vi khuẩn lao gây viêm mạn tính và phá hủy nhu mô phổi, hình thành hang lao hoặc vùng hoại tử. Khi các tổn thương này lan đến mạch máu, thành mạch có thể bị bào mòn và chảy máu vào đường thở. Tùy mức độ tổn thương, người bệnh có thể chỉ ho ra vài tia máu nhưng cũng có trường hợp ho ra lượng máu lớn, đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.

Giãn phế quản

Giãn phế quản là tình trạng phế quản bị giãn rộng vĩnh viễn do viêm nhiễm hoặc tổn thương kéo dài. Người bệnh thường xuyên ho khạc nhiều đờm, tái phát đợt nhiễm trùng hô hấp và có thể ho ra máu nhiều lần.

Quá trình viêm mạn tính khiến thành phế quản bị phá hủy, đồng thời làm tăng sinh nhiều mạch máu mới quanh vùng tổn thương. Các mạch máu này thường mỏng, giòn và dễ vỡ khi người bệnh ho mạnh hoặc trong các đợt nhiễm trùng cấp. Máu sẽ chảy vào lòng phế quản, hòa lẫn với đờm và được tống ra ngoài khi ho.

Ung thư phổi

Ho ra máu là một trong những dấu hiệu cảnh báo quan trọng của ung thư phổi, đặc biệt ở người trên 40 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá hoặc tiếp xúc lâu dài với khói bụi, hóa chất. Triệu chứng này thường đi kèm ho kéo dài, đau ngực, khàn tiếng, sụt cân, mệt mỏi hoặc khó thở.

Bác sĩ Khuê giải thích khối u phát triển lớn hơn có thể xâm lấn niêm mạc phế quản hoặc ăn vào các mạch máu trong phổi. Máu từ các mạch bị tổn thương sẽ chảy vào đường thở và theo đờm ra ngoài khi người bệnh ho. Ho ra máu tái diễn, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ, cần được khám sớm để loại trừ ung thư phổi hoặc các bệnh ác tính khác.

Thuyên tắc phổi

Thuyên tắc phổi là tình trạng cục máu đông làm tắc động mạch phổi khiến một phần nhu mô phổi bị thiếu máu nuôi cấp tính. Người bệnh thường xuất hiện khó thở đột ngột, đau ngực tăng khi hít sâu, tim đập nhanh, cảm giác hồi hộp và có thể ho ra máu.

Vùng phổi bị nhồi máu do thiếu máu nuôi, các mao mạch tại khu vực này có thể bị tổn thương và rò rỉ máu vào phế nang. Máu sau đó được đưa lên đường thở và bị tống ra ngoài qua phản xạ ho. Đây là cấp cứu nội khoa cần được xử trí khẩn cấp vì có nguy cơ suy hô hấp và tử vong.

Một số bệnh tim mạch và bệnh tự miễn

Ngoài các bệnh hô hấp, một số bệnh tim mạch như hẹp van hai lá, suy tim hoặc bệnh tự miễn gây viêm mạch máu cũng có thể dẫn đến ho ra máu.

Bác sĩ Khuê cho biết ở người bị hẹp van hai lá hoặc suy tim trái, áp lực trong hệ tuần hoàn phổi tăng cao làm các mao mạch phổi dễ bị vỡ và chảy máu. Trong khi đó, những bệnh tự miễn như viêm mạch có thể gây tổn thương trực tiếp thành mạch máu trong phổi, dẫn đến xuất huyết phế nang và biểu hiện bằng ho ra máu. Mặc dù ít gặp hơn, đây đều là những nguyên nhân cần được bác sĩ đánh giá cẩn thận để tránh bỏ sót bệnh nghiêm trọng.

Bác sĩ Khuê khuyến cáo không phải mọi trường hợp ho ra máu đều là ung thư, nhưng cũng không nên vì lượng máu ít mà chủ quan. Một vài vệt máu lẫn trong đờm cũng có thể là dấu hiệu sớm của nhiều bệnh hô hấp cần được phát hiện, điều trị kịp thời.

Để xác định nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang ngực, CT ngực, nội soi phế quản, xét nghiệm đờm hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác tùy từng trường hợp. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc cầm máu, kháng sinh hoặc thuốc giảm ho khi chưa được chẩn đoán, vì có thể che lấp triệu chứng và làm chậm thời điểm phát hiện bệnh.

Bác sĩ Khuê cũng khuyên những người bị ho ra máu, đặc biệt nếu tái diễn nhiều lần, lượng máu tăng dần hoặc đi kèm sốt kéo dài, khó thở, đau ngực, sụt cân, mệt mỏi nên đi khám. Người bệnh được chẩn đoán sớm và điều trị đúng nguyên nhân giúp kiểm soát triệu chứng, nâng cao cơ hội điều trị hiệu quả.