Người phụ nữ ở phường Đức Nhuận, TP HCM, cho biết mắc zona thần kinh tổng cộng ba lần vào tháng 4/2024, tháng 8/2024 và mới nhất là tháng 12/2025. Các nốt mụn nước mọc thành đám ở sau lưng gây nhức nhói, vị trí mỗi lần khác nhau. Lần gần nhất, tổn thương da lan rộng hơn.
Sau khi được thăm khám, bác sĩ chẩn đoán bà bị zona thần kinh, kê toa thuốc để uống và bôi. Mỗi đợt, bà điều trị khoảng một tuần thì khỏi.
"Dù được hướng dẫn điều trị kịp thời, nhưng tôi mắc bệnh đến ba lần, lần sau cùng có dấu hiệu nặng hơn, tôi sợ bệnh sẽ còn tiếp tục tái phát", bà Dung nói.
Bà Dung tiêm vaccine zona thần kinh tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Hoàng Dương
Ở tuổi 62, bà Dung cho biết chỉ bị thoát vị đĩa đệm, căn bệnh từ hồi còn đi làm, vẫn tập vật lý trị liệu một lần mỗi tuần, không có bệnh lý mạn tính nào khác. Nhiều năm nay, bà Dung giữ lối sống lành mạnh. Mỗi buổi sáng, bà tập aerobic cùng cả nhóm ở công viên Hoàng Văn Thụ, giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng, áp lực.
Vì vậy, bà không hiểu lý do mắc bệnh zona thần kinh nhiều lần. Nghe nói vaccine có thể giúp phòng bệnh, bà đăng ký tiêm ngay.
Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết zona thần kinh là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra. Tác nhân này từng gây bệnh thủy đậu, nhưng không được đào thải hoàn toàn khỏi cơ thể sau khi khỏi bệnh, mà còn tồn tại trong các hạch thần kinh.
Virus nằm yên chờ "thời cơ", tái hoạt động gây bệnh zona thần kinh khi hệ miễn dịch suy yếu. Các yếu tố gây suy giảm miễn dịch gồm tuổi cao, mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, suy thận, tim mạch... mắc bệnh lý gây suy giảm miễn dịch như HIV, lupus ban đỏ hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, căng thẳng kéo dài...
Nhiều nghiên cứu cho thấy, phụ nữ có tỷ lệ mắc zona thần kinh cao hơn. Ảnh: Vecteezy
Zona thần kinh có nguy cơ tái phát dao động từ 2-18% trong dân số chung, lên tới 30% với người bị suy giảm miễn dịch, có bệnh lý mạn tính.
Tình trạng tái phát bệnh zona không chỉ giới hạn ở những người suy giảm miễn dịch, các nghiên cứu trên dân số nói chung ước tính rằng khoảng 10% người từng mắc zona có thể bị tái phát bệnh trong thập kỷ đầu tiên kể từ lần mắc ban đầu.
Triệu chứng bệnh khi tái phát cũng tương tự lần mắc đầu tiên, như sốt, đau rát, ngứa ran tại vùng da bị bệnh, sau đó mọc các nốt mụn rộp đơn lẻ hoặc thành mảng gây đau đớn như kim châm, điện giật.
Theo bác sĩ Khương, tuổi tác cao là một yếu tố quan trọng có thể dẫn đến zona thần kinh. Người từng mắc bệnh thủy đậu nên dự phòng sớm zona thần kinh.
Hiện nay, Việt Nam đã có vaccine phòng zona thần kinh, ngăn nguy cơ mắc và tái mắc lên đến 97% ở người từ 50 tuổi trở lên, khoảng 87% ở người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý. Bên cạnh đó, vaccine cũng giảm biến chứng đau thần kinh sau zona và biến chứng khác lên đến 90%. Phác đồ tiêm gồm hai mũi, cách nhau 1-2 tháng tùy theo tình trạng sức khỏe, độ tuổi.
Cùng với tiêm ngừa, mọi người nên thực hiện lối sống lành mạnh, gồm: ăn đủ dinh dưỡng, tăng cường trái cây và rau xanh, uống đủ nước, hoạt động thể chất vừa sức, tuân thủ điều trị bệnh nền nếu có, tránh thức khuya, giữ tinh thần thoải mái.
Ngoài ra, người cao tuổi, có bệnh nền cũng nên tiêm các loại vaccine khác để phòng bệnh truyền nhiễm phổ biến như cúm, phế cầu, hợp bào hô hấp RSV giúp bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống.
