Cơn đau đầu cảnh báo sớm đột quỵ

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là tình trạng gián đoạn, tắc nghẽn lưu lượng máu cung cấp đến não bộ, khiến các tế bào não bắt đầu chết dần do thiếu oxy và dưỡng chất.

Theo bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, nhiều trường hợp đột quỵ bị đau đầu vài ngày trước đó song bỏ qua do nhầm lẫn với cơn đau đầu thông thường. Triệu chứng đau đầu có thể do thay đổi thời tiết, biến động hormone hoặc nhiều bệnh khác nhau gây ra. Tuy nhiên, cơn đau đầu cảnh báo đột quỵ thường có xu hướng âm ỉ sau đó chuyển dần sang dữ dội, đột ngột hoặc kéo dài bất thường. Cơn đau đầu do đột quỵ có thể kèm với các dấu hiệu như chóng mặt, yếu tay chân, nói khó hoặc thay đổi thị lực.

Đau đầu kéo dài, lặp lại nhiều lần cũng có thể là dấu hiệu của cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), còn gọi cơn đột quỵ nhỏ. Tình trạng này xuất hiện đột ngột và hồi phục khá nhanh sau vài phút đến vài giờ, khiến người bệnh chủ quan, không đi khám kịp thời.

"Nguy cơ đột quỵ liên quan nhiều đến quá trình lão hóa, mắc bệnh nền, căng thẳng kéo dài, rối loạn giấc ngủ, môi trường ô nhiễm, ít vận động...", bác sĩ Tiến giải thích. Những yếu tố này ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa khiến cơ thể sản sinh nhiều gốc tự do. Các gốc tự do tấn công và làm tổn thương nội mạc mạch máu tạo điều kiện khởi phát hình thành các mảng xơ vữa khiến lòng mạch bị thu hẹp, dòng máu lưu thông càng khó khăn, lưu lượng máu lên não giảm. Khi mảng xơ vữa bong ra khỏi thành mạch gắn kết với các tế bào máu, yếu tố khác hình thành các cục máu đông có thể kẹt, gây tắc nghẽn mạch máu.

Để phòng ngừa đột quỵ và các bệnh lý não, nên duy trì chế độ vận động thường xuyên, nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ và đúng giờ, giảm căng thẳng, bỏ thuốc lá, rượu bia... Đảm bảo chế độ dinh dưỡng khoa học, nhiều rau xanh, cá béo, hạn chế mỡ động vật, đồ chiên rán. Một số dưỡng chất chiết xuất từ thiên nhiên như việt quất (blueberry) và ginkgo biloba có đặc tính chống gốc tự do, góp phần bảo vệ mạch máu não và tế bào thần kinh. Các hoạt chất này có thể hỗ trợ giảm hình thành mảng xơ vữa, cải thiện lưu thông máu não và giảm triệu chứng đau đầu, mất ngủ.

TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức, Trưởng khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, khuyên người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, béo phì, cao mỡ máu... nên kiểm soát bệnh, khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm. Người thuộc nhóm nguy cơ cao như trên 55 tuổi, tiền sử gia đình có người thân bị đột quỵ, mắc các bệnh lý nền, có thể tầm soát đột quỵ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các cận lâm sàng từ cơ bản đến chuyên sâu như xét nghiệm mỡ máu, siêu âm tim phổi, chụp CT hay cộng hưởng từ (MRI) não, mạch não, chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA)...

Những người có các triệu chứng bất thường như đau đầu dữ dội, đau đầu kéo dài và thường xuyên tái phát, tê yếu tay chân, méo lệch mặt, nói đớt... nên đi khám càng sớm càng tốt.

Việt Nam là một trong những quốc gia có nguy cơ đột quỵ cao trên thế giới, trung bình mỗi năm ghi nhận khoảng 200.000 ca đột quỵ.