Thận có vai trò lọc bỏ độc chất, điều hòa huyết áp và cân bằng điện giải. Khi chức năng lọc này giảm dưới mức bình thường trong thời gian dài, người bệnh được chẩn đoán suy thận mạn. Theo các thống kê quốc tế, có tới 10-15% dân số trưởng thành bị suy giảm chức năng thận ở các mức độ khác nhau. Trong số đó, khoảng 1/3 trường hợp tiến triển nhanh tới giai đoạn cuối, nghĩa là chỉ trong 3-5 năm, người bệnh phải lọc máu hoặc ghép thận.
Các chuyên gia sức khỏe chỉ ra những yếu tố khiến bệnh suy thận tiến triển nhanh:
Tăng huyết áp và tiểu đường không kiểm soát
Tăng huyết áp gây tổn thương nghiêm trọng đến chức năng thận.
Đây là hai nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương cầu thận, đơn vị lọc máu nhỏ nhất trong cơ thể. Huyết áp cao kéo dài làm dày thành mạch, tăng áp lực lọc; trong khi đường huyết cao phá hủy các mao mạch thận. Khi cả hai cùng tồn tại, quá trình xơ hóa cầu thận diễn ra nhanh gấp nhiều lần.
Đạm niệu cao (albuminuria)
Sự xuất hiện đạm trong nước tiểu là dấu hiệu cảnh báo tổn thương thận đã xảy ra. Mức đạm càng cao, nguy cơ suy thận tiến triển càng lớn. Theo chuyên gia, đạm niệu không chỉ là dấu hiệu mà còn là mục tiêu điều trị: nếu kiểm soát được, tốc độ suy giảm chức năng thận sẽ chậm lại đáng kể.
Hút thuốc lá và chế độ ăn mặn, nhiều đạm
Nicotine gây co mạch thận, làm giảm lượng máu nuôi và tăng xơ hóa mô thận. Trong khi đó, ăn nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, tăng huyết áp; ăn quá nhiều đạm làm thận phải làm việc quá tải, thúc đẩy tổn thương cầu thận.
Béo phì và rối loạn mỡ máu
Béo phì là yếu tố đẩy nhanh tốc độ tiến triển bệnh suy thận.
Người béo phì có nguy cơ gấp đôi bị tiến triển suy thận nhanh do tăng áp lực trong lòng mạch thận. Mỡ máu cao cũng gây viêm và xơ hóa mô thận, giảm khả năng lọc.
Tổn thương thận cấp (AKI) trong quá khứ
Những người từng bị viêm cầu thận cấp, sốc nhiễm khuẩn, hoặc dùng thuốc hại thận kéo dài, dù hồi phục, vẫn dễ tiến triển nhanh hơn do thận mất một phần khả năng tự bù trừ.
Nhận thức và tâm lý người bệnh
Một yếu tố ít được nhắc tới là thái độ và mức độ tuân thủ điều trị. Nghiên cứu cho thấy bệnh nhân không tái khám định kỳ, bỏ thuốc hoặc không điều chỉnh lối sống thường có tốc độ suy giảm chức năng thận nhanh hơn.
Bác sĩ Vivek Bhalla, chuyên gia thận học tại Đại học Stanford (Mỹ), nhận định: "Chúng ta có thể làm chậm tiến trình suy thận đáng kể nếu người bệnh nhận thức rõ rủi ro và kiểm soát sớm các yếu tố nguy cơ. Mỗi điểm nhỏ được cải thiện như huyết áp, đường huyết, cân nặng... đều giúp bảo tồn chức năng thận lâu dài".
