Theo bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa ngoại bụng 1, Bệnh viện K, với hơn 182.000 ca mắc ung thư mới tại Việt Nam năm 2020, ung thư gan chiếm tỷ lệ cao nhất, lên đến 14,5%, tương đương hơn 26.000 ca.
Mỗi năm, căn bệnh này cướp đi hơn 25.000 sinh mạng, đứng đầu trong các nguyên nhân tử vong do bệnh lý ác tính. Đáng lo ngại, phần lớn người bệnh phát hiện ở giai đoạn muộn, tiên lượng sống chỉ còn khoảng 3 đến 6 tháng.
Nguyên nhân chính xác gây ung thư gan vẫn chưa được xác định. Tuy nhiên, nhiều yếu tố nguy cơ được ghi nhận như viêm gan B, C, xơ gan, gan nhiễm mỡ, béo phì, độc tố aflatoxin trong thực phẩm mốc, lạm dụng rượu bia, thuốc lá và các tác nhân môi trường độc hại. Nam giới cũng có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn đáng kể so với nữ.
Ung thư gan được xếp vào nhóm ung thư "thầm lặng" bởi triệu chứng ở giai đoạn đầu thường mơ hồ, dễ nhầm với các bệnh lý khác. Tuy nhiên, theo bác sĩ chuyên khoa, vẫn có thể nhận diện bệnh qua một số dấu hiệu cảnh báo sớm đáng lưu ý.
Một trong những biểu hiện đầu tiên thường gặp là vàng da. (Ảnh minh hoạ)
5 dấu hiệu nhận biết sớm ung thư gan
Vàng da: Một trong những biểu hiện đầu tiên thường gặp là vàng da, do chức năng gan suy giảm, khiến sắc tố mật bilirubin tăng cao trong máu. Vàng da có thể đi kèm ngứa dữ dội – dấu hiệu xuất hiện khi bilirubin tích tụ trong cơ thể, kích thích thần kinh dưới da.
Sụt cân: Sụt cân nhanh chóng dù không ăn kiêng hay vận động nhiều cũng là cảnh báo nghiêm trọng. Khi tế bào ung thư tấn công gan, cơ quan đảm nhiệm chức năng chuyển hoá, thải độc, tạo mật và dự trữ, cơ thể mất dần khả năng hấp thu dinh dưỡng, dẫn đến sụt cân không kiểm soát.
Khó chịu âm ỉ dưới vùng sườn phải: Người bệnh có thể cảm thấy khó chịu âm ỉ dưới vùng sườn phải, nơi gan nằm. Một số trường hợp có thể tự sờ thấy gan to bất thường. Cùng với đó là nước tiểu chuyển màu vàng sẫm hoặc nâu, cho thấy bilirubin đang bị đào thải qua đường tiết niệu thay vì qua hệ tiêu hóa.
Buồn nôn và chán ăn: Ngoài ra, buồn nôn và chán ăn có thể xảy ra do gan ảnh hưởng đến chức năng tiêu hoá của dạ dày và ruột. Người bệnh thường không muốn ăn, đặc biệt là các món dầu mỡ, bụng dễ đầy chướng.
Mệt mỏi kéo dài: Mệt mỏi kéo dài, không rõ nguyên nhân, dù không lao động nặng, cũng là dấu hiệu cảnh báo chức năng gan suy giảm nghiêm trọng.
Ở giai đoạn muộn, các triệu chứng sẽ trở nên rõ rệt hơn: bụng chướng to, đau tức vùng hạ sườn phải thường xuyên, gầy sút cân nhanh 5–6 kg/tháng, vàng da vàng mắt, phân bạc màu, khó thở, buồn nôn liên tục. Lúc này, việc điều trị trở nên rất khó khăn, tiên lượng sống giảm sút đáng kể.
Cách hiệu quả nhất để phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư gan là khám sức khỏe định kỳ, siêu âm gan mỗi 6 tháng một lần. Với những người có yếu tố nguy cơ cao như viêm gan B, C, xơ gan, lạm dụng rượu bia, việc tầm soát cần tiến hành 3 tháng/lần, kể cả khi không có triệu chứng. Phát hiện càng sớm, cơ hội điều trị càng cao – đó là nguyên tắc sống còn trong cuộc chiến với ung thư gan.
