Tắc tia sữa là một trong những rắc rối thường gặp ở phụ nữ sau sinh. Bác sĩ Dương Việt Bắc, Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết tình trạng này xảy ra khi sữa không được dẫn lưu đầy đủ ra ngoài, ứ đọng trong ống dẫn sữa, xoang sữa.
Trường hợp nhẹ, sản phụ có thể gặp triệu chứng như bầu ngực căng cứng, sờ thấy những khối cục khu trú. Nếu ứ sữa kéo dài, vi khuẩn dễ xâm nhập, phát triển, dẫn đến viêm tuyến vú, áp xe ngực, gây sốt. Khi gặp tình trạng tắc tia sữa nhẹ, sản phụ có thể áp dụng cách thông tắc tại nhà dưới đây.
Thường xuyên cho bé bú trực tiếp
Ngay sau sinh, người mẹ nên cho trẻ bú sớm để kích thích phản xạ tiết sữa, giúp sữa non được tháo hết. Mẹ cho trẻ bú theo nhu cầu, trung bình 8-12 cữ mỗi ngày, sau đó sẽ cho bú 2-3 giờ mỗi lần. Nếu không quá đau, mẹ nên cho bé bú ở ngực bị căng tức, bởi lúc này bé sẽ dùng lực mạnh nhất để hút sữa mẹ.
Thay đổi tư thế cho bé bú
Tư thế cho con bú đúng giúp sữa được hút hiệu quả ở mọi vùng của bầu ngực. Khi cho bú, thân bé cần áp sát thân mẹ, miệng mở rộng, ngậm sâu. Mẹ nên thay đổi tư thế bú khác nhau như bế ngang, bế chéo, tư thế ôm bóng bầu dục để dẫn lưu sữa đồng đều. Nên cho bé bú cạn một bên ngực trước khi chuyển sang bên còn lại.
Chườm nóng bầu ngực
Sản phụ dùng khăn mềm thấm nước ấm đắp lên bầu ngực trong khoảng 5-10 phút hoặc lăn nhẹ chai thủy tinh chứa nước ấm trên vùng ngực bị căng tức để các ống dẫn sữa giãn nở. Chườm ấm nên thực hiện trước khi cho bé bú hoặc hút sữa. Lưu ý chỉ sử dụng nước ấm vừa phải, tránh nước quá nóng hoặc chườm quá lâu nhằm phòng ngừa bỏng rát.
Massage bầu ngực
Mẹ dùng lòng bàn tay hoặc đầu ngón tay xoa bóp nhẹ nhàng toàn bộ bầu ngực theo chuyển động tròn, từ vùng ngoài hướng dần vào quầng và nhũ hoa giúp sữa đang ứ đọng được đẩy ra ngoài. Với những vị trí sờ thấy cục cứng, có thể massage kỹ hơn nhưng cần nhẹ nhàng. Mẹ nên kết hợp massage trong hoặc ngay sau khi chườm ấm.
Hút sữa sau khi bé bú no
Sau mỗi cữ bú, nếu bé chưa bú hết sữa, mẹ nên vắt tay hoặc sử dụng máy hút sữa để dẫn lưu hết lượng sữa còn dư, hạn chế ứ đọng gây tắc tia sữa. Khi dùng máy hút, nên khởi động bằng chế độ massage trong vài phút để kích thích phản xạ xuống sữa, sau đó mới chuyển sang chế độ hút. Trong quá trình vắt, thao tác cần nhẹ nhàng.
Bác sĩ Bắc đang tư vấn cho một phụ nữ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tránh gây áp lực lên bầu ngực
Trong thời gian cho con bú, sản phụ nên ưu tiên mặc áo ngực vừa, chất liệu mềm mại, co giãn tốt, nâng đỡ bầu ngực. Tránh mặc áo quá chật, áo có gọng cứng hoặc đè ép ngực trong thời gian dài vì có thể cản trở dòng chảy của sữa. Khi nghỉ ngơi, mẹ nên nằm ngửa hoặc nằm nghiêng, hạn chế tư thế nằm sấp. Tránh các hoạt động, bài tập thể dục hay môn thể thao tác động mạnh, trực tiếp lên vùng ngực để bảo vệ tuyến vú.
Uống đủ nước
Thành phần chính của sữa mẹ là nước. Thiếu nước làm giảm lượng sữa, khiến sữa đặc, khó lưu thông. Theo bác sĩ Bắc, sản phụ cần bổ sung đủ nước mỗi ngày, trung bình khoảng 2,5-3 lít hoặc nhiều hơn. Ưu tiên uống nước ấm, chia thành nhiều lần trong ngày để cơ thể hấp thu tốt, kích thích phản xạ tiết sữa.
Chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý
Sau sinh, sản phụ cần duy trì chế độ ăn uống cân đối, đầy đủ các nhóm dưỡng chất. Khẩu phần ăn hằng ngày nên có đủ chất đạm, chất béo lành mạnh, carbohydrate, vitamin và khoáng chất thiết yếu như sắt, canxi, kẽm... Ăn uống điều độ, đúng bữa giúp sữa được tiết ra đều đặn, hạn chế nguy cơ ứ đọng trong bầu ngực.
Nghỉ ngơi đầy đủ, giữ tinh thần thoải mái cũng duy trì dòng sữa ổn định. Người mẹ nên tranh thủ ngủ khi bé ngủ, đồng thời nhờ sự hỗ trợ của chồng hoặc người thân trong việc chăm sóc em bé để giảm căng thẳng, cơ thể nhanh phục hồi.
Bác sĩ Bắc khuyên sản phụ nếu nhận thấy bầu ngực vẫn căng tức, sờ thấy cục cứng, đau kéo dài dù áp dụng các biện pháp tại nhà cần sớm đến bệnh viện để khám.
Trịnh Ma
| Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp |
