Thông tin được đưa ra trong Báo cáo Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024-2074 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) mới công bố. Theo đó, Điều tra Dân số giữa kỳ năm 2024 (mới nhất) tiếp tục ghi nhận tình trạng thừa nam giới trong độ tuổi kết hôn (20-39 tuổi) khi số nam giới trong độ tuổi kết hôn nhiều hơn phụ nữ cùng nhóm tuổi khoảng 415.200 người.
Đây là hậu quả của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, vốn được cảnh báo từ đầu những năm 2000.
Trong dự báo dân số mới nhất, theo kịch bản trung bình, vào năm 2029, cứ 100 nam giới Việt Nam trong độ tuổi kết hôn thì có hơn 3 người bị dư thừa do thiếu phụ nữ trong cùng nhóm tuổi.
Đến năm 2034, tức là chỉ 8 năm nữa, số nam giới ở tuổi kết hôn nhiều hơn so với nữ giới cùng nhóm tuổi là 711.700 người, tương đương 4,9% dân số nam từ 20 đến 39 tuổi.
23 năm nữa, Việt Nam thiếu khoảng 1,3 triệu phụ nữ để kết hôn
Sau năm 2034, tình trạng dư thừa nam giới hay thiếu hụt nữ giới trong độ tuổi kết hôn (20-39 tuổi) tiếp tục duy trì và có xu hướng nghiêm trọng hơn các năm trước.
Đến năm 2049, Việt Nam được dự báo sẽ chứng kiến tình trạng thiếu hụt phụ nữ trong độ tuổi kết hôn cao nhất, thiếu khoảng 1,3 triệu phụ nữ trong độ tuổi kết hôn (tương ứng với 8,7% nam giới trong độ tuổi kết hôn).
Sau mốc thời gian này, tình trạng dư thừa nam giới trong độ tuổi kết hôn có dấu hiệu hạ nhiệt do giả thiết tỷ số giới tính khi sinh từ sau năm 2034 dần trở lại mức cân bằng (khoảng 106-107 bé trai/100 bé gái).
Đến năm 2074, số lượng nam giới đến tuổi kết hôn nhiều hơn khoảng 829.000 người so với số lượng nữ giới cùng độ tuổi.
Điều này cho thấy, hệ lụy của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh trong 30 năm đầu của thế kỷ 21 tiếp tục tác động kéo dài đến cơ cấu giới tính của dân số trong những thập kỷ tiếp theo.
Tỷ số giới tính khi sinh của nước ta hiện là 111,4 bé trai/100 bé gái, cao hơn khá nhiều so với mức cân bằng sinh học (khoảng 106 bé trai/100 bé gái). Mặc dù đã có những cảnh báo và nhiều biện pháp ngăn chặn sự can thiệp có chủ đích trong lựa chọn giới tính khi mang thai ở Việt Nam nhưng tình trạng mất cân bằng chưa được khắc phục.
Mới nhất, Nghị định 90/2026 của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 15/5 quy định các hành vi chủ đích lựa chọn giới tính khi sinh sẽ bị tăng mức phạt so với trước đây.
Ví dụ: Bắt mạch, siêu âm hoặc xét nghiệm để chẩn đoán, tiết lộ, cung cấp thông tin về giới tính thai nhi (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác) sẽ bị phạt 7-15 triệu, thay mức 5-10 triệu đồng như trước đây.
Hành vi loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính tăng mức phạt từ 3-5 triệu đồng lên 5-7 triệu đồng; cung cấp hoặc hướng dẫn sử dụng hóa chất, thuốc để loại bỏ thai nhi do lựa chọn giới tính phạt đến 20-25 triệu đồng.
Mức phạt cao nhất là hành vi phá thai mà biết rõ người đang mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính phạt 25-30 triệu đồng, thay vì 15-20 triệu đồng như trước đây.
Theo Cục Thống kê, tình trạng thiếu hụt nữ giới trong độ tuổi kết hôn có thể làm gia tăng tính dễ tổn thương của một bộ phận phụ nữ trong xã hội, những người vốn có nhiều nguy cơ bị bạo lực, bóc lột tình dục và nạn buôn bán, trong bối cảnh nhu cầu cạnh tranh tìm kiếm bạn đời của nam giới ngày càng lớn.
