Vì sao phụ nữ sau mãn kinh dễ đột quỵ?

BS.CKI Nguyễn Hữu Khánh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết trước thời kỳ mãn kinh, hormone estrogen có vai trò duy trì độ đàn hồi của thành mạch, cải thiện chức năng nội mạc mạch máu, hỗ trợ kiểm soát cholesterol máu. Khi đến giai đoạn mãn kinh, buồng trứng giảm sản xuất estrogen khiến thành mạch kém đàn hồi, dễ xơ cứng và tổn thương. Đồng thời, nồng độ cholesterol "xấu" (LDL) có xu hướng tăng, cholesterol "tốt" (HDL) giảm sau mãn kinh, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch. Các mảng xơ vữa hình thành trong lòng mạch có thể làm hẹp hoặc tắc mạch máu não, gây đột quỵ thiếu máu não.

Phụ nữ sau mãn kinh dễ tăng cân và tích tụ mỡ nội tạng do thay đổi chuyển hóa, thúc đẩy phát triển đái tháo đường type 2, huyết áp cao, rối loạn mỡ máu - yếu tố nguy cơ đột quỵ hàng đầu. Tăng huyết áp kéo dài khiến thành mạch não dày lên, giảm đàn hồi, dễ nứt vỡ, làm tăng nguy cơ xuất huyết não.

Theo bác sĩ Khánh, suy giảm estrogen còn ảnh hưởng đến quá trình đông máu cũng như phản ứng viêm trong cơ thể khiến nội mạc mạch máu dễ tổn thương, tạo điều kiện hình thành cục máu đông. Nếu huyết khối di chuyển lên não hoặc hình thành tại chỗ trong động mạch não, người bệnh có thể bị nhồi máu não cấp tính.

Để phòng ngừa đột quỵ, bác sĩ khuyến cáo phụ nữ sau mãn kinh cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Duy trì cân nặng hợp lý, tăng cường vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày. Hạn chế muối, thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và đồ chế biến sẵn. Ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng cũng góp phần bảo vệ mạch máu não.

Phụ nữ từ 50 tuổi trở lên nên duy trì khám sức khỏe định kỳ. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định tầm soát đột quỵ thông qua xét nghiệm hoặc siêu âm, chụp CT não, MRI não, hỗ trợ nhận diện sớm vùng thiếu máu não hoặc các ổ nhồi máu nhỏ chưa có biểu hiện lâm sàng. Khi nghi ngờ bất thường hệ mạch máu não, bác sĩ có thể chỉ định chụp mạch não nhằm xác định tình trạng hẹp, tắc hoặc phình mạch.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, chóng mặt kéo dài, đau đầu dữ dội đột ngột hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh sớm để được chẩn đoán, xử trí kịp thời, giảm nguy cơ tử vong và di chứng.