Xe máy gần như đã trở thành đặc sản không thể thiếu trong hành trình của khách phương Tây tại Việt Nam. Nhưng nếu để ý kỹ, bạn sẽ thấy khách Hàn Quốc và Nhật Bản, hai nhóm khách quốc tế đông đảo nhất hiện nay, lại gần như vắng bóng hoàn toàn trong bức tranh đó. Họ đến, xuống sân bay, lên xe đưa đón, rồi cứ thế lướt qua thành phố sau lớp kính xe hơi. Vì sao lại có sự lệch pha thú vị này? Câu trả lời không nằm ở chuyện ai "chịu chơi" hơn ai, mà nằm sâu trong văn hóa, tâm lý và cả cách mỗi thị trường du lịch được xây dựng.
Với khách Tây, xe máy không phải phương tiện, đó là một trải nghiệm để "khoe"
Với nhiều khách Tây, đặc biệt là dân trẻ hay các bạn đi du lịch kiểu backpacker, việc thuê xe máy ở Việt Nam chưa bao giờ chỉ là chuyện di chuyển từ A đến B. Đó là một tấm vé để họ cảm nhận nhịp sống bản địa theo cách chân thực nhất. Cảnh dòng xe máy cuồn cuộn giữa Hà Nội, cảnh cả nhà bốn người chen nhau trên một chiếc xe, hay gánh hàng rong lượn giữa làn xe, tất cả đều là những hình ảnh "không đâu có" khiến khách Tây vừa choáng vừa mê. Tự cầm lái, tự len lỏi qua sự hỗn loạn ấy, với họ là một kiểu chinh phục, một chiến tích để kể lại cho bạn bè, một tấm hình đăng lên tin là không thể thiếu trong chuyến đi.
Ảnh: MotorVina.com
Chưa kể, văn hóa du lịch phương Tây từ lâu đã đề cao tinh thần tự lập. Không cần tour, không cần hướng dẫn viên, chỉ cần một cái điện thoại có Google Maps, một chiếc xe máy thuê ở đầu phố, thế là đủ để họ tự vẽ ra hành trình của riêng mình. Những cung đường như vòng cung Hà Giang hay đèo Hải Vân từ lâu đã thành điều nên làm trong danh sách của dân mê xe máy, được truyền tay nhau qua Reddit, TripAdvisor hay hội nhóm du lịch, biến Việt Nam thành một trong những điểm đến lý tưởng nhất châu Á cho ai thích cảm giác tự do trên hai bánh xe.
Khách Hàn, Nhật thì lại “thư giãn” theo một kiểu hoàn toàn khác
Nếu khách Tây thích chủ động và thử thách bản thân, thì khách Hàn Quốc và Nhật Bản lại chuộng sự an toàn và có tổ chức đến từng chi tiết. Đây không phải chuyện họ "yếu đuối" hơn, mà là cả một nếp văn hóa du lịch đã ăn sâu qua nhiều thế hệ. Người Nhật nổi tiếng với việc lên kế hoạch chi li, ghét sự bất định, còn người Hàn thì dù có phần thoải mái hơn vẫn ưu tiên đi theo nhóm, theo tour, theo những gì đã được kiểm chứng.
Vì thế, phần lớn khách Hàn và Nhật đến Việt Nam đều đi theo tour trọn gói, có xe đưa đón sân bay, xe khách giữa các điểm, hướng dẫn viên đồng hành suốt chuyến. Cái họ trả tiền không chỉ là vé máy bay hay khách sạn, mà là sự yên tâm không phải lo nghĩ gì cả. Với tư duy đó, việc tự thuê một chiếc xe máy, tự dò đường, tự đối mặt với giao thông lạ hoàn toàn nằm ngoài "vùng an toàn" mà họ tìm kiếm khi xách vali ra nước ngoài.
Chuyện bằng lái và những cân nhắc khi tự lái xe tại Việt Nam
Bên cạnh yếu tố văn hóa và thói quen du lịch, quy định về giấy phép lái xe cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định thuê xe máy của du khách quốc tế. Theo quy định hiện hành tại Việt Nam, người nước ngoài muốn điều khiển xe máy trên 50cc cần có giấy phép lái xe phù hợp và được công nhận theo quy định. Trên thực tế, việc sử dụng giấy phép lái xe quốc tế của du khách đến từ các quốc gia khác nhau có thể gặp những khác biệt về phạm vi công nhận, khiến một số trường hợp phải thực hiện thêm thủ tục hoặc lựa chọn phương tiện di chuyển khác.
Ngoài yếu tố pháp lý, điều kiện giao thông tại Việt Nam cũng là điều được nhiều du khách cân nhắc trước khi quyết định tự lái. Mật độ phương tiện lớn, đặc biệt tại các đô thị, cùng sự khác biệt về thói quen tham gia giao thông so với nhiều quốc gia khiến không ít người lựa chọn sử dụng taxi, xe công nghệ hoặc thuê xe có người lái thay vì tự điều khiển xe máy.
Một số cơ quan truyền thông và đơn vị tư vấn du lịch tại Nhật Bản, Hàn Quốc cũng từng lưu ý du khách về những rủi ro có thể phát sinh khi tự lái xe máy ở nước ngoài, trong đó có Việt Nam. Các khuyến cáo này thường tập trung vào việc tìm hiểu kỹ quy định pháp luật, điều kiện giao thông và đảm bảo giấy phép lái xe hợp lệ trước chuyến đi.
Ngành du lịch cũng "chiều" mỗi bên theo một kiểu riêng
Chính sự khác biệt này đã định hình luôn cả cách các công ty du lịch Việt Nam phục vụ hai nhóm khách. Với khách Tây, dịch vụ thuê xe máy, tour xe máy có dẫn đường hay tour tự lái theo nhóm nhỏ đã trở thành cả một ngành sôi động, đặc biệt bùng nổ ở Hà Giang, Đà Lạt hay Hội An. Nhiều nơi còn xây hẳn thương hiệu quanh trải nghiệm này, với xe được bảo dưỡng kỹ, có bảo hiểm, hỗ trợ cứu hộ dọc đường.
Ngược lại, với khách Hàn và Nhật, các công ty lại tập trung đầu tư vào xe limousine, xe đưa đón riêng, hướng dẫn viên nói tiếng Hàn hoặc tiếng Nhật, và những tour được thiết kế đúng gu thẩm mỹ, đúng nhu cầu an toàn của thị trường này. Vì vậy mà ở những nơi tập trung đông khách Hàn như Đà Nẵng, Nha Trang, dịch vụ xe sang và hướng dẫn viên song ngữ mọc lên nhiều hơn hẳn so với các cửa hàng cho thuê xe máy.
Với khách Tây, một chuyến đi "đã" là khi họ được sống thật, được tự do, được kể lại câu chuyện chính mình cầm lái giữa Việt Nam. Với khách Hàn và Nhật, một chuyến đi trọn vẹn lại là khi mọi thứ diễn ra êm xuôi, an toàn, đúng như những gì đã lên kế hoạch. Chẳng có gu nào đúng hơn gu nào, tất cả chỉ là sản phẩm của những nền văn hóa du lịch khác nhau, được định hình bởi hạ tầng giao thông ở quê nhà và cách mỗi xã hội định nghĩa thế nào là một kỳ nghỉ đáng giá.
Với ngành du lịch Việt Nam, hiểu được sự khác biệt này chính là chìa khóa để phục vụ tốt hơn, thay vì cố nhồi tất cả khách vào một khuôn mẫu chung. Chiếc xe máy có thể là biểu tượng tự do với người này, nhưng lại là nỗi ám ảnh với người khác, và chính sự đa dạng trong cách mỗi nhóm khách chọn cách đi mới làm nên bức tranh muôn màu của du lịch Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.
