U não chèn ép dây thần kinh thị giác

Bà Hoa, 48 tuổi, đột ngột mù mắt phải, thị lực còn 1/10 do u não chèn ép dây thần kinh thị giác.

Trước đó, kết quả kiểm tra tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy thị lực của bà còn 3/10, đo thị trường phát hiện mất một phần vùng nhìn. Do đáy mắt không ghi nhận tổn thương võng mạc hay gai thị, BS.CKII Lê Thị Thanh Hải, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, nghi ngờ bất thường ở dây thần kinh thị giác hoặc não nên chỉ định chụp MRI, song người bệnh từ chối.

Một tháng sau, thị lực giảm còn 1/10, nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn, người bệnh đồng ý chụp MRI 3 Tesla. Kết quả cho thấy khối u màng não cánh bé xương bướm phải kích thước khoảng 4 cm, nằm ở nền sọ trước, sát dây thần kinh thị giác và giao thoa thị giác.

ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết khối u màng não của bà Hoa nằm ở vị trí nguy hiểm - nơi được ví như "ngã tư" của nhiều dây thần kinh và mạch máu quan trọng.

Tổn thương đã chèn ép và đẩy lệch một phần nhu mô não thùy trán phải sang trái, lan vào đỉnh hốc mắt phải, xâm lấn vùng dây thần kinh thị giác, đồng thời chèn ép giao thoa thị giác - nơi hội tụ của hai dây thần kinh thị giác. Nếu u tiếp tục phát triển gây tổn thương giao thoa thị giác, người bệnh có nguy cơ mất thị lực cả hai mắt, theo bác sĩ Tấn Sĩ.

Khối u còn bao quanh hơn 50% chu vi động mạch cảnh trong phải và nằm sát nhiều cấu trúc thần kinh quan trọng. Nguy cơ cao gây tổn thương làm giảm lưu lượng máu lên não hoặc xâm lấn thành mạch, dẫn đến đột quỵ, yếu liệt, rối loạn ngôn ngữ cũng như các di chứng thần kinh nặng nề.

Bác sĩ chỉ định phẫu thuật loại bỏ u não bằng kính vi phẫu AI tích hợp công nghệ huỳnh quang và hệ thống định vị thần kinh Navigation AI. Trước mổ, trí tuệ nhân tạo giúp bác sĩ mô phỏng trước ca mổ, xác định vị trí mở sọ và lựa chọn đường tiếp cận ngắn, an toàn nhất, hạn chế tối đa việc đi qua nhu mô não lành.

Hệ thống Navigation AI có đóng vai trò như "GPS của não bộ" dẫn đường giúp bác sĩ nhận biết chính xác vị trí đầu dụng cụ so với khối u và các cấu trúc thần kinh quan trọng. Dưới sự hỗ trợ của hai hệ thống AI, êkíp sử dụng dao cắt hút siêu âm Cusa để tán nhỏ khối u từ bên trong rồi lấy ra từng phần, giảm lực kéo lên dây thần kinh thị giác và các cấu trúc thần kinh lân cận. Sau hơn ba giờ, khối u được lấy trọn, giải phóng hoàn toàn tình trạng chèn ép thần kinh thị giác.

Ngay sau phẫu thuật, thị lực mắt phải của bà Hoa cải thiện lên khoảng 9/10, không ghi nhận yếu liệt hay rối loạn thần kinh. Một tuần tái khám, thị lực phục hồi hoàn toàn 10/10, người bệnh trở lại sinh hoạt bình thường.

Theo bác sĩ Tấn Sĩ, u màng não thường phát triển âm thầm trong nhiều năm. Khi xuất hiện ở nền sọ, khối u có thể chèn ép dây thần kinh thị giác, các bó sợi thần kinh vận động, ngôn ngữ và các mạch máu lớn nuôi não. Người bệnh có thể chỉ xuất hiện các triệu chứng mơ hồ như nhìn mờ, giảm thị lực một bên mắt, đau đầu hoặc thay đổi hành vi, trí nhớ. Nhiều trường hợp phát hiện bệnh khi khối u đã chèn ép các cấu trúc thần kinh quan trọng.

Những người có dấu hiệu như nhìn mờ không rõ nguyên nhân, mất thị trường, giảm thị lực nhanh hoặc đau đầu kéo dài nên đi khám sớm. Bác sĩ có thể chỉ định chụp MRI khi cần thiết giúp phát hiện các khối u não từ giai đoạn đầu, tăng cơ hội điều trị hiệu quả và bảo tồn tối đa chức năng thần kinh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi