Ngày 9/5, BS.CKII Kiều Quốc Thanh, Quyền điều hành Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP HCM), cho biết một ca là bé trai 9 tuổi. Bệnh nhi từng được tiêm vaccine viêm não Nhật Bản nhưng không tiêm nhắc đầy đủ. Bé sốt cao, bệnh diễn tiến nhanh trong hai tuần trước khi rơi vào hôn mê. Sau điều trị tích cực, bé được rút ống thở nhưng để lại di chứng, không còn nhận biết được người thân và liên tục co giật.
Trường hợp còn lại là bé trai 5 tuổi chưa tiêm vaccine. Ba ngày đầu, trẻ sốt, ho và nôn ói, gia đình nghĩ là sốt siêu vi thông thường. Đến ngày thứ 4, bé co giật liên tục rồi hôn mê, được chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.
Do chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, các bác sĩ phải hồi sức tích cực bằng máy thở, truyền dịch và thuốc cấp cứu. "Mọi can thiệp nhằm bảo vệ phần não còn lại, nếu chậm trễ, tổn thương não có thể không hồi phục", bác sĩ Thanh cho hay.
Đây là 2 trong số 4 ca viêm não Nhật Bản mà bệnh viện ghi nhận từ đầu năm đến nay. Hai ca trước đó cũng để lại di chứng thần kinh nặng.
Dù cao điểm dịch viêm não Nhật Bản thường kéo dài từ tháng 5 đến tháng 8, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố đã ghi nhận ca nặng từ đầu tháng 3. Theo các bác sĩ, bệnh có thể xuất hiện sớm hơn thường lệ khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.
Viêm não Nhật Bản thường biểu hiện sốt, co giật, rối loạn tri giác. Ảnh minh họa: Vecteezy
Theo BS.CKII Nguyễn Trần Nam, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, viêm não Nhật Bản là bệnh nhiễm virus cấp tính, diễn tiến nhanh và nguy hiểm. Virus tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây ra sốt, co giật và hôn mê. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tổn thương não có thể lan rộng, trẻ tử vong chỉ sau vài ngày kể từ khi xuất hiện co giật, hôn mê.
Ngay cả khi sống sót, khoảng 30-50% trẻ vẫn phải đối mặt với di chứng thần kinh như chậm phát triển tâm thần vận động, tổn thương não không hồi phục, thậm chí sống thực vật.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cứ 10 trẻ bị viêm não Nhật Bản thì có khoảng 3 trẻ tử vong. Mức độ tổn thương và di chứng phụ thuộc lớn vào thời điểm can thiệp. Tuy nhiên, triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu, dễ bị nhầm với sốt siêu vi thông thường, khiến nhiều gia đình chủ quan và bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị. Các bác sĩ lưu ý, nếu trẻ sốt cao kèm theo các dấu hiệu thần kinh như lơ mơ, đau đầu dữ dội, nôn ói hoặc co giật, cần đưa ngay đến bệnh viện chuyên khoa nhi.
Trước thực tế bệnh xuất hiện sớm, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần rà soát lại sổ tiêm chủng của trẻ, đặc biệt kiểm tra và tuân thủ các mũi nhắc vaccine viêm não Nhật Bản. Bệnh không chỉ gặp ở trẻ nhỏ mà còn ghi nhận ở nhóm lớn hơn, nhất là trẻ bỏ sót mũi nhắc.
Bác sĩ Nam cho biết tình trạng này chủ yếu xuất phát từ khoảng trống miễn dịch, khi nhiều trẻ bỏ sót mũi tiêm nhắc, khiến hiệu quả bảo vệ suy giảm theo thời gian. Ngoài ra, trẻ lớn thường vui chơi, di chuyển nhiều tại các khu vực có muỗi Culex sinh sống như vườn cây, ao tù, ruộng nước, làm tăng nguy cơ lây nhiễm.
Tại miền Nam, khí hậu nóng ẩm tạo điều kiện cho muỗi phát triển quanh năm, vì vậy bệnh không chỉ xuất hiện theo mùa mà có thể ghi nhận ở nhiều thời điểm trong năm. Biện pháp phòng viêm não Nhật Bản hiệu quả nhất là tiêm vaccine. Hội Y học Dự phòng Việt Nam khuyến nghị phụ huynh tuân thủ lịch tiêm nhắc theo phác đồ của từng loại nhằm duy trì hiệu quả bảo vệ.
Phụ huynh cần cho trẻ tiêm đủ mũi cơ bản và mũi nhắc để duy trì miễn dịch. Ảnh minh họa: Vecteezy
Hiện nay có hai loại vaccine phổ biến. Với loại bất hoạt có nguồn gốc từ não chuột, sau ba mũi cơ bản, trẻ cần được tiêm nhắc định kỳ mỗi ba năm cho đến khi 15 tuổi. Đối với vaccine sống giảm độc lực tái tổ hợp, có thể tiêm sớm cho trẻ từ 9 tháng tuổi, lịch tiêm bao gồm một mũi cơ bản và một mũi nhắc sau 12 tháng.
Nếu không nhớ rõ lịch sử tiêm chủng, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để tra cứu trên hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia và được tư vấn lịch tiêm phù hợp.
