Sáng ngày 9.3, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam chủ trì Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Theo Bí thư T.Ư Đoàn Nguyễn Tường Lâm, giá thuốc lá truyền thống hiện đang ở mức thấp khiến người trẻ vẫn dễ tiếp cận
ẢNH: HƯƠNG GIANG
Tại hội nghị, theo đại diện Bộ Y tế, dự án luật sửa đổi lần này tập trung vào hai nhóm chính sách trọng tâm: cấm sản xuất, kinh doanh, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các dạng thuốc lá mới khác; và cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.
Anh Nguyễn Tường Lâm cho biết, sau 13 năm triển khai dự án luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, chúng ta hiện vẫn là một trong 15 nước có số nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới, đứng thứ 3 trong khối ASEAN. Riêng về y tế, thuốc lá gây tổn thất khoảng 1,14% GDP.
Bí thư Lâm nhận định, trong nước, tỷ lệ hút thuốc lá giảm nhưng còn cao do thuốc lá truyền thống quá rẻ. Trong khi lương cơ bản đã tăng trong các năm qua, nhưng giá thuốc lá thì vẫn "thấp ổn định".
Do đó, cần có các quy định để giảm tiếp cận, giảm sử dụng thuốc lá với người trẻ, từ đó giảm tác hại thuốc lá lâu dài, vì, người hút thuốc lá hầu hết đều "làm quen" với thuốc lá ở tuổi thanh thiếu niên.
Nếu thực tế thuốc lá truyền thống tại Việt Nam hiện có giá trung bình khoảng 15 - 20.000 đồng/bao, anh Lâm cho rằng, dù Việt Nam có kiểm soát về số lượng thuốc lá được sản xuất nhưng giá vẫn rẻ. Cùng với đó, quy định không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi thực hiện không nghiêm. Thực tế đó khiến người trẻ vẫn dễ dàng tiếp cận, sử dụng thuốc lá.
Ngoài ra, dù nhận thức chung trong về tác hại của thuốc lá và đã thực hiện tốt hơn các quy định về cấm thuốc lá, nhưng một số khu vực chung như: nhà hàng, quán cà phê hiện vẫn hút thuốc lá khá thoải mái.
Giám sát thực hiện luật
Tại hôi nghị, GS-TS Trần Ngọc Đường, Hội đồng Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cho rằng, để đảm bảo tính minh bạch, thống nhất và phản ảnh đúng sự thay đổi chính sách lập pháp, cần làm rõ ranh giới giữa thuốc lá và sản phẩm chứa nicotine.
Dự thảo luật mở rộng khái niệm thuốc lá, nhưng lại không phân biệt rõ nicotine chiết xuất từ thuốc lá và nicotine tổng hợp... có thể gây khó khăn khi áp dụng và xử lý vi phạm. Vì vậy, cần phải phân loại rõ thế nào là thuốc lá truyền thống, thuốc lá làm nóng, thuốc lá điện tử, sản phẩm nicotine độc lập.
GS Đường cũng đề nghị dự thảo luật bổ sung trách nhiệm của nền tảng trung gian, cơ chế gỡ bỏ nội dung vi phạm, cơ chế kiểm soát quảng cáo xuyên quốc gia; đề nghị rà soát, xem xét tăng mức xử phạt, bổ sung chế tài hình sự trong trường hợp nghiêm trọng, tịch thu phương tiện, đình chỉ kinh doanh…
Bà Nguyễn Thị Loan, Phó trưởng Ban Tuyên giáo, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, lưu ý, liên quan chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị, đã quy định tại Quyết định số 217 của Bộ Chính trị, có chức năng giám sát và phản biện. Do đó, trong dự thảo luật cần bổ sung thêm quy định về vai trò của Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát thực thi luật này.
Tại hội nghị, các ý kiến khác đề nghị: dự thảo luật cần kiên trì quy định cấm trưng bày thuốc lá tại nơi kinh doanh, bảo đảm nhất quán với các chính sách cấm quảng cáo, khuyến mại; mở rộng phạm vi kiểm soát không chỉ với thuốc lá điếu mà cả các thiết bị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để tránh tạo lỗ hổng cho các sản phẩm mới dẫn dụ giới trẻ.
Đồng thời tăng cường chế tài xử phạt đối với các điểm bán vi phạm việc trưng bày, đặc biệt là các điểm bán gần trường học; cần làm rõ, quy định "trong nhà" để thực hiện hiệu quả cấm hút thuốc lá trong nhà. Đồng thời, nên quy định tăng diện tích cảnh báo sức khỏe ít nhất 75% diện tích bao bì...
