Thông tin trên được bác sĩ CKII Huỳnh Minh Trúc, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Cần Thơ, nêu ở tọa đàm "ĐBSCL: Cảnh báo nhiều ca sốt xuất huyết nặng" vào cuối tháng trước. Ông nhận định hai thập niên qua, bệnh này vẫn là gánh nặng y tế tại Việt Nam, trong đó có ĐBSCL. Trước đây, bệnh chủ yếu xuất hiện vào mùa mưa, hiện xảy ra quanh năm với tần suất cao hơn, cho thấy dịch không còn theo chu kỳ.
Theo báo cáo tình hình sốt xuất huyết Dengue khu vực phía Nam, riêng ở Đồng Tháp, tính đến tháng 10 có hơn 7.000 ca mắc, một trường hợp tử vong, tăng gấp ba lần so với cùng kỳ. Trung tuần tháng 11, toàn tỉnh Vĩnh Long mắc gần 6.600 ca, tăng hơn 4.000 ca so với 2024. Trong đó, số ca nặng chiếm 1,8%, một trường hợp tử vong.
Từ đầu năm đến 30/10, số liệu từ hệ thống giám sát, quản lý bệnh truyền nhiễm ghi nhận 3.744 ca mắc ở Cần Thơ, một người tử vong. Riêng tháng 11, thành phố này có thêm 919 ca bệnh, nâng tổng số 4.663 trường hợp. Trong khi đó ở Cà Mau, toàn tỉnh có hơn 3.100 ca mắc, hai người tử vong, tăng 260% so với 2024 (1.976 ổ dịch).
Bác sĩ CKII Huỳnh Minh Trúc nhấn mạnh sự gia tăng ca mắc và trường hợp nặng là xu hướng chung ở phía Nam. Từ đầu năm đến nay, khu vực này ghi nhận 103.601 ca mắc, chiếm hơn 76% tổng số ca cả nước.
Bác sĩ CKII Huỳnh Minh Trúc, Giám đốc Trung tâm kiểm soát bệnh tật Cần Thơ, tại tọa đàm cuối tháng 11. Ảnh: Trọng Kiên
Theo các chuyên gia, điểm đáng lo ngại về sự thay đổi trong nhóm nguy cơ. Trước đây, bệnh chủ yếu gặp ở trẻ em, nay người lớn chiếm hơn 52% tổng ca mắc, cho thấy cả người lớn cũng đang đối mặt với nguy cơ cao. Nhiều trường hợp vẫn chủ quan, đến viện muộn khi đã rơi vào giai đoạn sốc.
Tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang, người lớn chiếm hơn 50% ca mắc; riêng tháng 10, số bệnh nhân tăng gấp 4-6 lần cùng kỳ. Hai tháng đầu quý III, Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ tiếp nhận 17 trẻ bị sốc sốt xuất huyết, nguy hiểm tính mạng. Tình hình trên cho thấy sốt xuất huyết đang ngày càng phức tạp, phạm vi lây lan rộng và nhiều ca nặng ở cả trẻ em lẫn người lớn
Ở góc nhìn khác, bác sĩ CKII Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng TP HCM, cho biết người mắc sốt xuất huyết Dengue nhiều khi trông khỏe mạnh nhưng thực ra bên trong đã sốc.
"Cơn sốc này không giống với quan niệm sốc thường thấy nên dễ chủ quan. Những trẻ lớn nhập viện trong tình trạng nặng do sức chịu đựng tốt, bố mẹ hỏi hay trả lời 'không sao'. Có trường hợp vẫn đi bộ từ ngoài cổng vào bệnh viện, mặt mày tươi tỉnh như thường, không thể hiện sự lừ đừ nhưng thực chất bên trong đã sốc", bác sĩ Minh Tiến lý giải.
Thực tế lâm sàng ghi nhận nhiều ca bệnh có kết quả âm tính liên tục khi xét nghiệm nhanh trong ba ngày đầu, đến ngày thứ tư mới phát hiện thì đã sốc nặng, mạch không đo được.
Bác sĩ CKII Nguyễn Minh Tiến cho biết trẻ béo phì là nhóm dễ diễn tiến nặng nhất do mỡ quanh ngực gây khó thở và gan nhiễm mỡ làm rối loạn đông máu. Nhiều ca phải thở máy hoặc lọc máu chỉ sau vài giờ. Ảnh: Trọng Kiên
Từ thực tế điều trị ở ĐBSCL, bác sĩ CKII Huỳnh Thị Kim Yến, Chi hội trưởng Liên chi hội Truyền nhiễm các tỉnh miền Tây, bổ sung thêm trẻ nhỏ thường sốc vào ngày thứ năm, còn người lớn sốc sớm hơn, sau 3-4 ngày khởi phát sốt. Có trường hợp bệnh nhân nằm viện điều trị đến ngày thứ 7, sắp xuất viện thì đột ngột than mệt, nặng ngực.
"Tôi làm điện tim và xét nghiệm lại cho người bệnh, phát hiện tình trạng đã chuyển nặng, phải lập tức chuyển sang hồi sức tích cực. Trường hợp này may mắn cứu được, nhưng cũng có ca không qua khỏi. Do đó, sốt xuất huyết Dengue thay đổi theo từng ngày, không lường trước được, tuyệt đối không chủ quan", bác sĩ Kim Yến cho biết.
Đằng sau mỗi ca nặng là gánh nặng không nhỏ về chi phí lẫn tinh thần. Theo bác sĩ Kim Yến, một khi bệnh nhân rơi vào suy đa tạng, viện phí có thể đội lên 700-800 triệu đồng.
Đồng quan điểm trên, bác sĩ Huỳnh Minh Trúc phân tích tỷ lệ ca nặng tại thành phố tăng 6-9%, khiến nhiều bệnh viện tuyến cơ sở phải chuyển người bệnh lên tuyến trên. Khi bệnh không còn theo mùa mà xuất hiện quanh năm, ngành y tế buộc phải duy trì giám sát dịch tễ liên tục, tăng cường truyền thông phòng bệnh, tập huấn cho tuyến dưới và xử lý ổ dịch ngay khi phát hiện.
Số ca nặng vừa tạo gánh nặng tài chính cho gia đình và bảo hiểm y tế, vừa khiến đội ngũ y bác sĩ phải làm việc với cường độ cao, nhất là khi người bệnh nhập viện muộn hoặc diễn tiến nhanh. "Chúng tôi phải túc trực gần như 24/24 để theo dõi biến chứng. Có những ca chỉ sau vài giờ là chuyển sốc, không xử lý kịp thời sẽ rất nguy hiểm", bác sĩ Kim Yến nói thêm.
Các diễn giả đồng tình khuyến khích người dân chủ động phòng bệnh để bảo vệ bản thân, giảm tải cho hệ thống y tế. Cụ thể, bà con cần giữ môi trường sống sạch sẽ, dọn vật chứa nước, che kín lu khạp, ngủ mùng cả ngày lẫn đêm và phối hợp phun diệt muỗi, diệt lăng quăng.
Khi có dấu hiệu sốt, nên đi khám sớm, không tự dùng thuốc hay mua lại đơn cũ, tái khám theo hướng dẫn bác sĩ. Tiêm chủng chủ động cũng là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc và biến chứng nặng do sốt xuất huyết Dengue.
