Mặc dù trái cây được biết đến là thực phẩm giàu vitamin và chất xơ, đóng vai trò thiết yếu cho sức khỏe nhưng đôi khi chúng lại gây ra các cơn đau dạ dày khó chịu. Hiện tượng này thường xảy ra khi cơ thể gặp khó khăn trong việc tiêu hóa một số thành phần tự nhiên trong trái cây.
Các thủ phạm phổ biến nhất là đường fructose, lượng chất xơ quá lớn được tiêu thụ nhanh chóng, hoặc các hóa chất gây phản ứng như histamines. Đối với những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc mắc hội chứng ruột kích thích (IBS), việc nhận biết và điều chỉnh khẩu phần là vô cùng quan trọng để tránh đầy hơi, chuột rút và tiêu chảy.
1. Cơ thể không thể tiêu hóa đường fructose trong trái cây khiến đau dạ dày
Các loại trái cây giàu fructose có thể gây đau dạ dày với một số người.
Một lý do khiến bị đau dạ dày sau khi ăn trái cây có thể là cơ thể gặp khó khăn trong việc tiêu hóa fructose.
Fructose là một trong những loại đường tự nhiên được tìm thấy trong trái cây, nước ép trái cây, một số loại rau và mật ong. Khi hệ thống tiêu hóa không hấp thụ fructose đúng cách, nó có thể dẫn đến đau bụng, tiêu chảy và đầy hơi.
Cơ thể có thể mắc một vài loại vấn đề tiêu hóa liên quan đến fructose. Đầu tiên là kém hấp thu fructose - một tình trạng mà các tế bào của ruột non không thể hấp thụ đường đúng cách, theo Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ, nó dẫn đến các triệu chứng như: Đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy, táo bón, đau dạ dày.
Ngoài ra, có thể mắc không dung nạp fructose di truyền - một tình trạng di truyền trong đó thiếu một loại enzyme phân hủy loại đường này. Không dung nạp fructose di truyền thường xuất hiện trong thời kỳ sơ sinh và có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như tổn thương gan và thận do sự tích tụ fructose không tiêu hóa được. Nó cũng gây ra các triệu chứng như: Buồn nôn, nôn mửa, chướng bụng, tiêu chảy, đau dạ dày, hạ đường huyết, co giật hoặc hôn mê.
Fructose cũng có thể gây đau dạ dày và các triệu chứng khác ở những người mắc hội chứng ruột kích thích, những người có thể cần tránh hoàn toàn các loại trái cây giàu fructose - như táo, lê và trái cây sấy khô.
Một số lựa chọn ít fructose hơn để thử bao gồm: Quả bơ, chuối, nam việt quất, dưa lưới, chanh, cam, dứa, dâu tây...
2. Cơ thể nạp quá nhiều chất xơ
Chất xơ đóng một vai trò quan trọng đối với sức khỏe tiêu hóa, giúp giảm táo bón, duy trì cân nặng khỏe mạnh, giảm nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường và bệnh tim.
Trái cây là một nguồn cung cấp chất xơ như táo, chuối, xoài, cam, lê, quả mâm xôi, dâu tây... Tuy là một phần thiết yếu của chế độ ăn uống cân bằng nhưng việc ăn quá nhiều chất xơ quá nhanh có thể dẫn đến các triệu chứng khó chịu như đầy hơi ruột, chướng bụng và chuột rút.
Một biện pháp khắc phục để ngăn ngừa đau dạ dày sau khi ăn các loại trái cây giàu chất xơ khác là tăng dần lượng chất xơ hấp thụ trong vài tuần.
Việc từ từ tăng lượng chất xơ giúp hệ tiêu hóa điều chỉnh tốt hơn theo chất dinh dưỡng. Lưu ý, hãy nhớ bổ sung nước, vì uống nhiều nước cũng có thể giúp giảm thiểu đau dạ dày và các tác dụng phụ khác. Mục tiêu là khoảng 22 đến 34 gram (g) chất xơ mỗi ngày.
3. Cơ thể không dung nạp thực phẩm
Một lý do khác khiến cơ thể có thể cảm thấy khó chịu sau khi ăn trái cây là cơ thể không dung nạp thực phẩm. Những người bị không dung nạp hoặc nhạy cảm với thực phẩm gặp khó khăn trong việc tiêu hóa một số thực phẩm hoặc hóa chất nhất định trong thực phẩm. Ví dụ, cơ thể có thể phản ứng với các hóa chất gọi là histamines được tìm thấy tự nhiên trong các loại trái cây như chuối và dứa.
Các dấu hiệu của không dung nạp thực phẩm bao gồm: Tiêu chảy, đầy hơi, chướng bụng, đau đầu hoặc đau nửa đầu, buồn nôn, khó chịu dạ dày, ợ nóng.
Trong một số trường hợp, hoặc là ăn trái cây không phải là nguyên nhân. Thay vào đó, có thể không dung nạp các loại đường trong trái cây, chẳng hạn như fructose.
4. Bị trào ngược acid
Nếu mắc một bệnh lý nền như trào ngược acid, khi acid trong dạ dày liên tục trào ngược lên thực quản, một số loại thực phẩm và đồ uống nhất định có thể dẫn đến các triệu chứng nặng hơn.
Những người bị trào ngược acid mạn tính, còn gọi là bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), có thể gặp các triệu chứng sau, đặc biệt sau khi ăn thực phẩm có tính acid, cay hoặc chiên, rán:
- Ợ nóng;
- Trào ngược thức ăn;
- Cảm giác nghẹn thức ăn ở cổ họng;
- Ho;
- Đau ngực;
- Khó nuốt;
- Nôn mửa;
- Đau họng và khàn giọng...
Một cảm giác phổ biến đi kèm với ợ nóng là đau dạ dày. Đây có thể là nguyên nhân gây ra chứng khó chịu dạ dày liên quan đến trái cây.
Do đó, cần tham khảo ý kiến bác sĩ nếu gặp các triệu chứng trào ngược hoặc cần hỗ trợ quản lý tình trạng này hiệu quả hơn. Bác sĩ có thể kê đơn thuốc giảm acid hoặc khuyên tránh một số loại thực phẩm gây kích hoạt triệu chứng.
Các loại trái cây làm trầm trọng thêm tình trạng trào ngược acid khác nhau ở mỗi người, nhưng trái cây có tính acid có xu hướng kích hoạt các triệu chứng. Dưới đây là một số loại trái cây nên tránh nếu bị trào ngược acid: Cà chua và thực phẩm làm từ cà chua, quả chanh, cam, bưởi.
5. Bị ngộ độc thực phẩm
Đôi khi, trái cây tươi có thể chứa vi khuẩn salmonella, một nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm. Các triệu chứng như đau dạ dày, sốt, nôn mửa và tiêu chảy có thể bắt đầu từ sáu giờ đến sáu ngày sau khi ăn trái cây bị nhiễm khuẩn.
Trái cây và rau củ vẫn là nền tảng của một chế độ ăn uống lành mạnh. Tuy nhiên, nếu thường xuyên gặp phải tình trạng khó chịu sau khi ăn, đừng tự ý chẩn đoán. Hãy đi khám để xác định nguyên nhân chính xác (có thể là test dị ứng, test FODMAPs, hoặc kiểm tra GERD).
Sau khi xác định được tác nhân, hãy điều chỉnh chế độ ăn bằng cách giảm bớt hoặc loại bỏ thực phẩm gây kích hoạt thay vì loại bỏ tất cả các loại trái cây khỏi thực đơn. Việc hiểu rõ cơ thể sẽ giúp tiếp tục tận hưởng những lợi ích tuyệt vời từ trái cây mà không phải chịu đựng những cơn đau dạ dày không đáng có.
