Chứng sợ bóng tối

Định nghĩa

Chứng sợ hãi là một dạng rối loạn lo âu. Đây là nỗi sợ hãi dai dẳng về một tình huống, vật thể hoặc hoạt động cụ thể, và thường không thể kiểm soát, không có thật. Chứng sợ hãi phổ biến là chứng sợ bóng tối (nyctophobia). Đây không chỉ đơn thuần là sợ bóng tối mà còn đi kèm với nỗi sợ những gì không thể nhìn thấy. Hội chứng này có thể có mức độ nghiêm trọng khác nhau. Một số trẻ cảm thấy sợ bóng tối đến mức không muốn đi ngủ trong bóng tối hoặc mong cha mẹ ở cùng. Một số trẻ sợ những thứ vô hình, được cho là ẩn nấp trong bóng tối như dưới gầm giường hoặc trong tủ quần áo.

Triệu chứng

Người mắc chứng sợ bóng tối có thể trải qua cảm giác lo lắng tột độ khi ở những nơi tối tăm, trước khi đi ngủ, mặt trời lặn, nghĩ về bóng tối hoặc khi xem phim có cảnh đêm. Họ cũng có thể bị đổ mồ hôi nhiều, sợ hãi, hoảng loạn, cảm xúc mãnh liệt, khó thở, nhịp tim tăng nhanh, đau ngực không do bệnh tim.

Các triệu chứng khác của chứng sợ bóng tối có thể bao gồm:

• Khó nuốt
• Chóng mặt
• Đau đầu
• Buồn nôn
• Nôn

Nguyên nhân

Chứng sợ bóng tối có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, mặc dù phổ biến hơn ở trẻ em. Những người từng có trải nghiệm đau thương trong bóng tối dễ bị mắc chứng sợ bóng tối hơn.

Khi chứng sợ bóng tối xảy ra do trải nghiệm chấn thương, nó thường liên quan đến rối loạn căng thẳng sau chấn thương. Một nguyên nhân phổ biến khác của chứng sợ bóng tối xảy ra sau khi xem phim kinh dị hoặc nghe một câu chuyện đau lòng. Những hình ảnh từ những bộ phim và câu chuyện này có thể ám ảnh, gây ra nỗi sợ vô hình rằng có điều gì đó từ chúng đang ẩn nấp trong bóng tối.

Nguy cơ mắc chứng sợ bóng tối tăng lên nếu bạn mắc một số rối loạn hoặc tình trạng nhất định bao gồm:

• Trầm cảm
• Rối loạn lạm dụng chất gây nghiện
• Rối loạn lo âu lan tỏa
• Rối loạn ám ảnh cưỡng chế
• Các vấn đề sức khỏe tâm thần
• Rối loạn hoặc cơn hoảng sợ
• Tiền sử gia đình mắc chứng sợ hãi

Chẩn đoán

Chẩn đoán chứng sợ bóng tối bao gồm đánh giá từ chuyên gia sức khỏe tâm thần và quá trình này thường bao gồm:

• Hỏi người bệnh để biết rõ tiền sử bệnh, thời điểm khởi phát triệu chứng và mức độ nghiêm trọng của nỗi sợ hãi.
• Quan sát phản ứng của người mắc đối với bóng tối hoặc môi trường tối trong một bối cảnh được kiểm soát để đánh giá mức độ.

Điều trị

• Liệu pháp nhận thức hành vi
• Liệu pháp tiếp xúc
• Liệu pháp thôi miên
• Liệu pháp tâm lý
• Bài tập chánh niệm

Chăm sóc

Phụ huynh có thể giúp trẻ mắc chứng sợ bóng tối bằng cách cho con đối mặt với nỗi sợ hãi của mình. Chẳng hạn cha mẹ để con trong phòng tối và ngăn không cho con phản ứng như thường ngày, không cho phép con rời khỏi phòng hoặc nhờ bạn đến giúp.

Để có hiệu quả tích cực, điều quan trọng là các bậc phụ huynh phải cùng con thực hành các phương pháp đối phó như hít thở sâu và lặp lại những lời khẳng định mang tính tích cực, dũng cảm.

Để tập hít thở sâu, hãy khuyến khích các bước sau:

• Hít vào thật chậm và sâu bằng mũi
• Khi hít vào, hãy cảm nhận bụng căng đầy không khí
• Nín thở và đếm chậm đến 5
• Thở ra từ từ bằng miệng như thể đang thổi tắt một ngọn nến
• Đếm đến 5 một lần nữa khi thở ra

Khi phương pháp này được thực hiện theo thời gian, trẻ sẽ bắt đầu cảm thấy thoải mái hơn trong phòng tối. Một cách khác mà cha mẹ có thể giúp trẻ mắc chứng sợ bóng tối là sử dụng đèn ngủ hoặc để cửa mở và bật đèn hành lang. Điều này cũng hữu ích cho cả người lớn mắc chứng sợ bóng tối.

Bảo Bảo (Theo WebMD, Health Shots)