Khi sốt cao, trẻ mất ý thức, toàn thân co giật, trào bọt mép, mặt tái nhợt... Phụ huynh hoảng loạn xử trí sai cách có thể nguy hiểm cho trẻ. ThS.BS Hoàng Minh Tiến, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, khuyên phụ huynh cần trang bị kiến thức tránh xử trí sai khiến trẻ ngạt thở, chấn thương.
Nhét đồ vật vào miệng trẻ
Cha mẹ cố nhét một đồ vật vào miệng do sợ trẻ co giật có thể cắn vào lưỡi. Song, thực tế răng và lưỡi của trẻ hiếm khi bị tổn thương trong cơn co giật. Hành động nhét vật cứng như thìa inox, đũa hay khăn, ngón tay... vào miệng có thể khiến trẻ gãy răng, sặc dị vật, tổn thương niêm mạc miệng, tắc đường thở. Một số trường hợp trẻ vô tình cắn vào ngón tay người lớn, gây chảy máu, nhiễm trùng chéo.
Giữ chặt tay chân hoặc lắc mạnh cơ thể
Khi co giật, hệ thần kinh trẻ đang rối loạn tạm thời, việc dùng sức ghì chặt có thể gây trật khớp, gãy xương hoặc chấn thương cột sống, đặc biệt ở trẻ nhỏ xương mềm. Lắc mạnh để "gọi trẻ tỉnh lại" nguy hiểm vì có thể làm tổn thương não, gây xuất huyết hoặc tạo lực xoắn ảnh hưởng đến cổ, cột sống. Mọi nỗ lực đánh thức trong thời điểm này đều vô ích, theo bác sĩ Tiến.
Bế xốc trẻ chạy đi tìm người giúp
Di chuyển trẻ khi cơ thể đang co giật khiến nguy cơ va đập vào tường, bàn ghế tăng cao. Trẻ cần được đặt xuống bề mặt phẳng, thông thoáng, tránh gần vật cứng hoặc sắc nhọn. Bế chạy chỉ khiến cơn co giật trở nên hỗn loạn hơn và khó đảm bảo an toàn cho đường thở.
Vắt chanh, nhỏ nước mắm, nhét gừng vào miệng
Bác sĩ Tiến cho biết đây là mẹo dân gian để "cắt cơn giật" ở trẻ song không có giá trị y khoa. Thậm chí, điều này còn khiến trẻ dễ bị sặc, bỏng rát miệng, tổn thương niêm mạc hoặc nhiễm trùng. Tác hại nặng nề nhất là dị vật hoặc nước chảy vào khí quản, dẫn đến suy hô hấp cấp trong khi trẻ khó thở vì co giật.
Đắp lá, chườm lạnh toàn thân
Đắp lá, chườm lạnh toàn thân hoặc chườm nước đá để giảm sốt có thể gây phản xạ co mạch và run, làm nhiệt độ bên trong càng tăng cao. Chườm quá lạnh gây bỏng lạnh, làm trẻ mất nhiệt đột ngột ở bề mặt da, trong khi cơn sốt không cải thiện. Cách thức hạ sốt hợp lý là lau người cho trẻ bằng nước ấm, không dùng đá lạnh, cồn hay phương pháp gây sốc nhiệt.
Cho trẻ uống hạ sốt ngay
Cho trẻ uống thuốc hạ sốt hoặc nước ngay khi cơn giật đang diễn ra hoặc khi trẻ chưa tỉnh hoàn toàn rất nguy hiểm. Trẻ đang mất kiểm soát phản xạ nuốt nên bất cứ chất lỏng nào đưa vào miệng trong thời điểm này đều làm trẻ sặc, tắc đường thở hoặc viêm phổi hít. Thuốc chỉ nên được dùng khi trẻ đã tỉnh hoàn toàn, có thể nuốt được. Phụ huynh có thể cho trẻ dùng thuốc hạ sốt đường đặt hậu môn thay thế cho thuốc hạ sốt đường uống.
Không theo dõi cơn giật
Do quá hoảng loạn nên cha mẹ tập trung vào các thao tác khác mà quên mất việc quan sát thời gian bắt đầu, kết thúc cơn. Trong y khoa, việc xác định cơn giật kéo dài bao lâu đóng vai trò quan trọng để nhận biết trẻ có nguy cơ co giật kéo dài hay động kinh. Cơn co giật đơn thuần thường dừng trong vòng 5 phút. Nếu dài hơn, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế ngay để dùng thuốc chống co giật kịp thời.
Chậm đưa trẻ tới bệnh viện
Nhiều người cho rằng cơn giật sẽ tự hết và không đưa trẻ tới bệnh viện. Trẻ nôn nhiều, li bì, đau đầu, cứng gáy hoặc có nhiều cơn giật trong 24 giờ, phụ huynh cần ngay lập tức đưa tới bệnh viện. Tự điều trị tại nhà có thể làm chậm trễ chẩn đoán những bệnh lý nghiêm trọng như viêm não, viêm màng não, nhiễm trùng huyết hoặc một số bệnh lý động kinh.
Ủ ấm trẻ sau co giật
Sau khi cơn giật qua đi, nghĩ rằng trẻ cần được giữ nhiệt để tránh lạnh nên cha mẹ lại ủ ấm trẻ. Lúc này, nhiệt độ cơ thể không thể thoát ra, làm sốt tăng cao, dễ tái phát cơn co giật. Giữ phòng thông thoáng, quần áo nhẹ nhàng, thấm hút mồ hôi tốt.
Bác sĩ Tiến cho biết xử trí đúng khi trẻ sốt cao co giật là đặt trẻ nằm nghiêng ở nơi an toàn, nới lỏng quần áo, không nhét bất cứ thứ gì vào miệng, không giữ chặt tay chân, theo dõi thời gian cơn giật. Gia đình đưa bé đến bệnh viện nếu cơn kéo dài hoặc trẻ có dấu hiệu bất thường. Khi trẻ tỉnh táo, có thể lau mát bằng nước ấm và cho uống thuốc hạ sốt theo cân nặng.
| Độc giả gửi câu hỏi về nhi sơ sinh tại đây để bác sĩ giải đáp |
