Cuộc chạy đua tìm nguồn máu hiếm
Ngay sau sinh, trẻ xuất hiện vàng da, tình trạng tiến triển rất nhanh. Tại bệnh viện địa phương, dù bé được chiếu đèn tích cực và làm nhiều xét nghiệm nhưng vẫn chưa xác định nguyên nhân gây bệnh. Ngày 27/5, bệnh nhi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương.
Các bác sĩ Trung tâm Sơ sinh ghi nhận trẻ vàng da toàn thân, bilirubin tăng nhanh, huyết sắc tố giảm còn 98 g/L. Điều bất thường là cả mẹ và con đều mang nhóm máu O, Rh+ nhưng trẻ vẫn bị tan máu nặng và phải thay máu cấp cứu.
Kết quả xét nghiệm tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương xác định trẻ mang kháng thể Anti Fy3, thuộc nhóm máu Duffy-null cực hiếm. Trong lúc chờ tìm nguồn máu, các bác sĩ duy trì chiếu đèn cường độ cao và dùng thuốc làm chậm quá trình tan máu.
Quyết định đặc biệt
Sau khi xác định nguyên nhân, các bác sĩ xét nghiệm nhóm máu của bố mẹ để tìm nguồn máu phù hợp. Tuy nhiên, máu của người bố không tương thích còn người mẹ vừa sinh mổ, thiếu máu nặng (huyết sắc tố chỉ 88 g/L) nên không đủ điều kiện hiến máu.
Trong khi đó, tình trạng thiếu máu của trẻ ngày càng nặng, nguy cơ suy tim, suy hô hấp, ngừng thở và suy đa cơ quan.
Sau hội chẩn liên chuyên khoa và xin ý kiến Ban Giám đốc bệnh viện, một quyết định đặc biệt được đưa ra: kêu gọi người hiến máu nhóm O trong cộng đồng, ưu tiên cộng đồng người châu Phi đang sinh sống tại Việt Nam - nơi có tỷ lệ mang nhóm máu Duffy-null cao hơn nhiều so với các chủng tộc khác.
Sau hai ngày chạy đua với thời gian, từ 25 tình nguyện viên (3 người Việt Nam và 22 người châu Phi), các bác sĩ tìm được 2 người châu Phi có máu tương thích.
Đến ngày thứ ba nhập viện, trẻ được truyền máu. Sau truyền, tình trạng cải thiện rõ rệt: vàng da giảm, da hồng hào, tỉnh táo, bú tốt và xuất viện sau 7 ngày điều trị.
Ba tuần sau ra viện, bé tái khám trong tình trạng sức khỏe ổn định, phát triển tốt.
Kháng thể cực hiếm gây tan máu
Bác sĩ Vũ Thị Huê, Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương, đánh giá đây là trường hợp đặc biệt vì tan máu không xuất phát từ các nguyên nhân thường gặp như bất đồng nhóm máu ABO hay Rh.
Ngoài hai hệ nhóm máu quen thuộc ABO và Rh, con người còn có hàng chục hệ nhóm máu khác, trong đó có hệ Duffy. Kháng thể Anti Fy3 chỉ xuất hiện ở người mang nhóm máu Duffy-null - nhóm máu rất hiếm ở người châu Á và châu Âu nhưng gặp ở 68-90% người châu Phi.
Nếu người mẹ mang kháng thể Anti Fy3 và thai nhi thừa hưởng kháng nguyên Duffy từ người bố, kháng thể của mẹ có thể đi qua nhau thai, phá hủy hồng cầu của thai nhi, gây vàng da và thiếu máu nặng ngay sau sinh.
Các bác sĩ cũng khuyến cáo phụ huynh không chủ quan với vàng da sơ sinh. Đây có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau, trong đó có những nguyên nhân hiếm nhưng rất nguy hiểm. Khi trẻ vàng da sớm hoặc vàng da tăng nhanh, cần đưa đến cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
