Phòng tránh té ngã cho người già dịp Tết

TS.BS Chế Đình Nghĩa, Phó trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết dịp Tết Nguyên Đán hàng năm là thời điểm tiếp nhận nhiều ca cấp cứu người cao tuổi do té ngã khi sinh hoạt, hay gặp vào sáng sớm, chiều tối và ban đêm. Đây là những thời điểm ánh sáng yếu làm giảm khả năng quan sát, nhất là người cao tuổi có thị lực suy giảm.

Thời tiết lạnh dễ gây cứng khớp, hệ gân cơ kém linh hoạt. Mồ hôi giảm tiết khiến cơ thể tăng bài tiết nước tiểu, người già hay đi tiểu đêm nên càng tăng nguy cơ té ngã nguy hiểm. Tình trạng loãng xương, mật độ xương giảm khiến người già té ngã nhẹ cũng có thể gây gãy xương, phổ biến nhất là gãy xương cổ tay, xương liên mấu chuyển, cổ xương đùi và lún xẹp đốt sống.

Theo tiến sĩ Nghĩa, đây đều là những chấn thương nghiêm trọng ở người cao tuổi, gây đau đớn, mất khả năng vận động. Nếu không được cấp cứu điều trị kịp thời, đúng phác đồ, người bệnh nằm bất động lâu ngày có nguy cơ loét tỳ đè, viêm đường tiết niệu, viêm phổi ứ đọng, thuyên tắc mạch, thậm chí tử vong.

Tiến sĩ Nghĩa hướng dẫn một số cách để chủ động phòng ngừa té ngã cho người cao tuổi trong dịp Tết.

Hạn chế xáo trộn môi trường sống

Các gia đình thường sắp xếp lại nội thất, đồ đạc, bày biện thêm cây cảnh như mai, đào, quất để chuẩn bị đón Tết. Những thay đổi này có thể cản trở lối đi quen thuộc, nhất là vào ban đêm khi người cao tuổi thường dựa vào trí nhớ để đi lại. Nên hạn chế thay đổi đồ trong khu vực thường xuyên sinh hoạt và sử dụng như phòng ngủ riêng, phòng khách, nhà ăn. Không bày cây cảnh, đồ trang trí chắn ở nhà vệ sinh, cầu thang, bậc thềm.

Dọn dẹp lối đi

Đảm bảo các lối đi trong và ngoài nhà luôn rộng rãi, không có vật cản. Loại bỏ các tấm thảm nhỏ, dễ trơn trượt hoặc cố định chắc chắn xuống nền nhà. Đánh sạch rong rêu ở thềm nhà, sân vườn.

Không sử dụng dây điện, dây đèn nháy, dây trang trí chắn ngang lối đi. Lắp đặt thêm đèn, đèn cảm biến để đảm bảo các khu vực như cầu thang, nhà vệ sinh, hành lang người cao tuổi hay di chuyển luôn đủ sáng cả ban ngày và ban đêm.

Giữ sàn nhà khô ráo

Sử dụng khăn khô, máy hút ẩm để giữ sàn nhà khô ráo trong thời tiết mưa phùn, nồm ẩm. Khi lau nhà, các thành viên nên cảnh báo người cao tuổi tránh đi lại, đợi sàn nhà khô hẳn. Tránh làm đổ nước ra sàn khi lau dọn, tưới cây, cắm hoa dịp Tết. Tránh dây bẩn dầu mỡ khi nấu nướng, ăn uống. Đảm bảo thông gió nhà vệ sinh giúp nhanh khô sau mỗi lần sử dụng.

Sử dụng công cụ hỗ trợ

Nên mua giày dép có đế chống trượt, ôm sát chân cho người cao tuổi, ngay cả khi ở trong nhà. Tránh mang tất hoặc dép lê lỏng lẻo dễ gây trơn trượt. Khuyến khích người cao tuổi dùng gậy hoặc khung đi lại ngay khi bắt đầu có dấu hiệu yếu cơ, khó phối hợp vận động, khó giữ thăng bằng. Lắp đặt thanh vịn ở bậc thềm nhà, lối đi, cầu thang, trong nhà vệ sinh...

Tăng cường giám sát

Người thân không nên để người cao tuổi một mình, tự lau dọn ban thờ, thắp hương, với đồ đạc trên cao tăng nguy cơ té ngã.

Tiếng ồn lớn, đèn nhấp nháy và sự náo nhiệt có thể khiến người cao tuổi quá tải cảm giác, suy giảm thính giác, mất phương hướng tạm thời, do đó cần được giám sát chặt chẽ hơn.

Người thân nên nhắc người cao tuổi uống thuốc đúng giờ, quản lý bệnh nền như huyết áp, tim mạch có thể gây chóng mặt và té ngã. Tránh để người già tham gia quá nhiều hoạt động xã hội liên tục trong dịp Tết như đi chùa, chúc Tết, du xuân, thăm hỏi. Đảm bảo thời gian ngủ nghỉ để tránh mệt mỏi, kiệt sức, giảm tỉnh táo và khả năng giữ thăng bằng.

Tiến sĩ Nghĩa khuyên nên hướng dẫn người cao tuổi cách đi tiểu đêm an toàn. Khi thức giấc không xuống giường ngay, ngồi dậy trong vòng 2 phút để cơ thể thật tỉnh táo rồi mới rời khỏi giường. Nếu người cao tuổi bị ngã, có các triệu chứng đau dữ dội, sưng tấy, bầm tím, nhất là khi không thể đứng dậy và đi lại được, cần đưa ngay tới bệnh viện để được khám chuyên sâu và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.