Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo tích tụ vượt quá 5% trong lượng gan. Bệnh có thể do rượu bia hoặc các yếu tố khác như thừa cân, béo phì, đái tháo đường type 2, rối loạn mỡ máu và ít vận động.
Theo chuyên viên dinh dưỡng Trần Phạm Thúy Hòa, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, chế độ ăn nhiều đường bổ sung, nhất là từ các thực phẩm, đồ uống chế biến sẵn, là một trong những yếu tố làm tăng tích lũy mỡ trong gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ.
Đường ăn thông thường chứa các loại đường đơn như glucose và fructose. Trong đó, fructose được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Khi tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung, phần fructose dư thừa có thể được chuyển thành chất béo, làm tăng tích tụ mỡ trong gan.
Chuyên viên Hòa chỉ ra một số nguồn đường "ẩn" trong thực phẩm hằng ngày có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Sữa chua có đường và sữa uống hương vị
Sữa chua tốt cho hệ tiêu hóa nhưng không phải sản phẩm nào cũng phù hợp với người gan nhiễm mỡ. Nhiều loại sữa chua trái cây, sữa chua uống hoặc sữa hương vị được bổ sung nhiều đường để tăng độ hấp dẫn. Nếu sử dụng nhiều lần trong ngày, lượng đường tích lũy có thể vượt nhu cầu khuyến nghị.
Mọi người nên ưu tiên sữa chua không đường hoặc ít đường, kết hợp với trái cây tươi để tăng hương vị và bổ sung vitamin, chất xơ.
Nên hạn chế sữa chua nhiều đường, ưu tiên loại ít hoặc không đường để có lợi cho sức khỏe. Ảnh: Ly Nguyễn
Ngũ cốc
Khi sử dụng các sản phẩm như "ngũ cốc nguyên cám", "granola", "thanh năng lượng" cần đọc rõ nguyên liệu, thành phần. Bởi các sản phẩm này có thể được bổ sung đường, mật ong, siro hoặc các chất tạo ngọt khác nhằm tăng hương vị.
Nước sốt và gia vị chế biến sẵn
Tương cà, tương ớt, sốt salad và nhiều loại sốt chế biến sẵn là những nguồn đường dễ bị bỏ qua trong khẩu phần ăn. Để tăng hương vị, người chế biến thường cho đường hoặc siro vào nước sốt. Sử dụng nhiều, thường xuyên có thể làm tăng lượng đường tiêu thụ, góp phần thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan, theo chuyên viên Hòa.
Nước ép trái cây
Trái cây cung cấp vitamin, chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, nước ép trái cây lại ít chất xơ hơn so với trái cây nguyên quả, khiến đường được hấp thu nhanh hơn và làm giảm cảm giác no. Một ly nước ép có thể chứa lượng đường từ nhiều khẩu phần trái cây nhưng lại không tạo cảm giác no tương ứng, dễ dẫn đến nạp thừa năng lượng.
Trái cây sấy
Trái cây sấy thường có hàm lượng đường cao do nước và phần lớn chất xơ đã được loại bỏ trong quá trình chế biến. Một số loại còn được tẩm thêm đường, chất tạo ngọt, dễ làm tăng đường huyết, thúc đẩy tích tụ mỡ.
Trà trái cây
Một số trà trái cây hay đồ uống pha sẵn có thể chứa một lượng chất làm ngọt nhân tạo như siro, kem sữa, các loại topping. Đường ở dạng lỏng được hấp thu nhanh có thể khiến người ăn nhanh đói, làm tăng lượng thức ăn nạp vào cơ thể, gây tăng cân, tích tụ mỡ. Thay vì sử dụng các loại trà pha sẵn, mọi người nên ưu tiên trà nguyên bản không đường, trà xanh.
Người bệnh gan nhiễm mỡ không cần kiêng tuyệt đối đường nhưng cần kiểm soát lượng đường bổ sung từ đồ uống và thực phẩm chế biến sẵn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành nên kiểm soát lượng đường tự do mỗi ngày dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần, tốt nhất dưới 5%, tương đương khoảng 25 g (6 thìa cà phê) đường.
Bên cạnh duy trì chế độ ăn cân bằng, chuyên viên Hòa khuyên mỗi người nên sinh hoạt khoa học, vận động thường xuyên và kiểm soát cân nặng để cải thiện gan nhiễm mỡ, ngăn bệnh tiến triển.
| Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiêu hóa tại đây để bác sĩ giải đáp |
