Thắng lưỡi (phanh lưỡi) là dải niêm mạc mỏng dưới lưỡi, giúp cố định và hỗ trợ vận động lưỡi. Dính thắng lưỡi là dị tật bẩm sinh do dây thắng lưỡi ngắn, dày hoặc bám bất thường, làm hạn chế vận động của lưỡi. Tình trạng này có thể phát hiện ngay sau sinh hoặc khi trẻ bắt đầu ăn dặm, tập nói.
ThS.BS.CKI Nguyễn Hữu Dũng, khoa Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết mức độ dính thắng lưỡi thường tỷ lệ thuận với độ ngắn của dây thắng. Dị tật này được chia thành 4 mức độ. Mức độ nhẹ (12-16 mm), lưỡi vẫn vận động gần như bình thường. Mức độ trung bình (8-11 mm) bắt đầu hạn chế cử động, có thể ảnh hưởng nhẹ đến bú hoặc phát âm. Mức độ nặng (3-7 mm) gây hạn chế rõ rệt vận động lưỡi, ảnh hưởng đến bú, ăn uống và phát âm. Trường hợp rất nặng (dưới 3 mm), lưỡi gần như dính sát sàn miệng, thường cần được đánh giá để can thiệp sớm.
Theo bác sĩ Dũng, độ ngắn của dây thắng không phải yếu tố quyết định duy nhất để chỉ định phẫu thuật. Dưới đây là các dấu hiệu cần can thiệp dính thắng lưỡi ở trẻ.
Trẻ khó bú mẹ
Bác sĩ thường cân nhắc cắt thắng lưỡi cho trẻ trong những tháng đầu đời khi trẻ khó bú mẹ. Trẻ có thể cần được đánh giá nếu bú khó, ngậm bắt ti kém, bú kéo dài nhưng không nhận đủ sữa, thường xuyên tuột ti, tăng cân chậm hoặc mẹ đau nhũ hoa kéo dài. Nếu trẻ vẫn bú tốt, tăng cân bình thường, không có rối loạn chức năng, có thể theo dõi mà chưa cần can thiệp ngay.
Trẻ hạn chế vận động lưỡi
Giai đoạn 3-6 tháng tuổi, trẻ có dấu hiệu không đưa được lưỡi ra ngoài môi, không nâng được lưỡi chạm vòm miệng, không đưa lưỡi sang hai bên hoặc đầu lưỡi bị kéo lõm hình trái tim khi thè ra ngoài. Những dấu hiệu này gợi ý hạn chế vận động lưỡi rõ rệt, cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá để quyết định can thiệp phù hợp.
Bác sĩ Dũng tư vấn về thủ thuật cắt thắng lưỡi cho phụ huynh tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7. Ảnh minh họa: Trung Vũ
Trẻ khó nhai, nuốt khi ăn dặm
Dính thắng lưỡi có thể ảnh hưởng đến khả năng nhai, nuốt và đưa thức ăn trong khoang miệng khi trẻ bắt đầu ăn dặm. Một số bé gặp khó khăn khi đưa thức ăn từ hai bên má vào giữa miệng, ăn chậm hoặc dễ làm rơi thức ăn trong quá trình ăn uống.
Nếu những biểu hiện này kéo dài và ảnh hưởng đến dinh dưỡng hoặc sinh hoạt hằng ngày, trẻ cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá để xem xét mức độ ảnh hưởng của dính thắng lưỡi.
Trẻ khó phát âm khi tập nói
Ở giai đoạn trẻ tập nói, dính thắng lưỡi có thể biểu hiện bằng nói ngọng hoặc phát âm không rõ các âm cần đầu lưỡi linh hoạt như l, n, t, d, r.
Dính thắng lưỡi không gây chậm nói nhưng ảnh hưởng chất lượng phát âm. Nếu bác sĩ xác định nguyên nhân do hạn chế vận động lưỡi, trẻ có thể được chỉ định cắt thắng lưỡi kết hợp luyện phát âm.
Theo bác sĩ Dũng, nếu trẻ có dính thắng lưỡi nhẹ, vẫn bú tốt và không ảnh hưởng đến ăn uống, phát triển ngôn ngữ bình thường thì không nên can thiệp. Cắt thắng lưỡi là thủ thuật đơn giản, thường chỉ khoảng 5-10 phút. Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, chưa mọc răng, thủ thuật thường được thực hiện dưới gây tê tại chỗ. Với trẻ trên 6 tháng tuổi, bác sĩ thường chỉ định gây mê hô hấp qua mặt nạ do trẻ đã mọc răng, dễ cắn chặt và khó hợp tác trong quá trình can thiệp.
Trong thủ thuật, bác sĩ sử dụng dao điện để cắt thắng lưỡi, đồng thời cầm máu tại chỗ, giúp hạn chế tổn thương mô lành, giảm chảy máu và hỗ trợ quá trình hồi phục. Sau thủ thuật, đa số trẻ có thể bú hoặc ăn uống trở lại sau khoảng 15-30 phút và xuất viện trong ngày.
Phụ huynh nên đưa trẻ đến khám khi có dấu hiệu bú kém, ăn uống khó hoặc phát âm bất thường để được tư vấn thời điểm cắt thắng lưỡi phù hợp.
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp |
