Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong hệ thống chính sách xã hội của Việt Nam, đặt trọng tâm vào định hướng dân số và phát triển nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống trong giai đoạn mới. Điểm mới nổi bật hàng đầu là việc ghi nhận quyền chủ động của người dân và các cặp vợ chồng trong việc quyết định số con, thời điểm sinh con cũng như khoảng cách giữa các lần sinh. Quyết định này được dựa trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng, phù hợp với điều kiện sức khỏe, kinh tế và khả năng nuôi dạy con của từng gia đình, thay cho các quy định mang tính áp đặt trước đây.
Bên cạnh việc trao quyền tự quyết, Nhà nước ban hành nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực để khuyến khích sinh đủ hai con, đặc biệt tập trung tại các địa phương có mức sinh thấp và các nhóm đối tượng ưu tiên như phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người. Luật cũng quy định cụ thể chế độ nghỉ thai sản hợp lý cho người lao động, trong đó tăng thời gian nghỉ cho lao động nữ và bảo đảm thời gian nghỉ làm việc cho lao động nam khi vợ sinh con. Những quy định này vừa góp phần duy trì mức sinh thay thế bền vững, vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động trong khu vực công lẫn khu vực tư nhân.
