Theo Bộ Y tế, từ 1/7 nhiều Luật, nghị định, thông tư chính thức có hiệu lực. Những chính sách mới được kỳ vọng giúp nâng cao chất lượng dân số và tăng tiếp cận y tế chất lượng trên toàn quốc.
Hỗ trợ tiền cho phụ nữ sinh con
Theo Nghị định 168 của Chính phủ, phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; hoặc phụ nữ sinh con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức thay thế 2,1 con/phụ nữ sẽ được hỗ trợ 2 triệu đồng khi sinh con.
Trong đó, phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người được hỗ trợ từ 1/7/2026. Chính sách hỗ trợ phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi và phụ nữ sinh con tại địa phương có mức sinh dưới mức thay thế có hiệu lực từ 1/1/2027. Các giải pháp cấp thiết này nhằm vực dậy mức sinh đang chạm đáy lịch sử (1,91 con/phụ nữ) và khắc phục chênh lệch mức sinh giữa các vùng miền.
Phụ nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng
Luật Dân số chính thức có hiệu lực thi hành từ 1/7. Luật mới nhiều điểm nổi bật, trong đó quy định về duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số.
Trong đó, vợ chồng được quyết định thời gian sinh con, số con. Thay vì khuyến khích mỗi cặp đôi chỉ có từ 1 đến 2 con như quy định cũ, luật mới trao quyền tự quyết về thời điểm, số lượng và khoảng cách sinh. Quyết định này dựa trên điều kiện sức khỏe, thu nhập và hoàn cảnh cụ thể của mỗi gia đình.
Ngoài ra, phụ nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng (tăng một tháng so với hiện hành), trong khi người chồng được nghỉ 10 ngày để cùng chăm sóc gia đình.
Bác sĩ siêu âm thai cho một thai phụ tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Ảnh: Giang Huy
Miễn phí khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh
Nhà nước hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh đối với 4 bệnh cơ bản gồm hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau và bệnh Thalassemia (tan máu bẩm sinh).
Trẻ sơ sinh được hỗ trợ sàng lọc 5 bệnh gồm suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh nặng. Mức hỗ trợ chi theo thực tế, tối đa 900.000 đồng/người đối với sàng lọc trước sinh và tối đa 600.000 đồng/trẻ đối với sàng lọc sơ sinh.
Từ 1/7 đến hết năm 2026, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, diện bảo trợ xã hội; người dân ở thôn đặc biệt khó khăn; xã vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo được sử dụng miễn phí các gói khám sàng lọc từ ngân sách nhà nước.
Từ 1/1/2027, tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh được hỗ trợ chi phí khám sàng lọc từ ngân sách Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, cho đến khi các bệnh này được đưa vào danh mục bảo hiểm y tế chi trả.
Bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi bị đình chỉ hành nghề
Luật Dân số nghiêm cấm tuyệt đối việc lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Để giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính, người có hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi nhằm mục đích phá thai sẽ bị đình chỉ hành nghề khám, chữa bệnh. Định kỳ hàng năm, cơ quan thống kê sẽ công bố số liệu liên quan để chính quyền các cấp xây dựng biện pháp can thiệp phù hợp.
