ThS.BS Vương Thị Hường, Đơn vị Sản Phụ khoa, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết nhu cầu dinh dưỡng và vi chất của phụ nữ mang thai tăng cao để đáp ứng sự phát triển của thai nhi, duy trì sức khỏe cho mẹ. Thiếu vi chất kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển não bộ, xương, máu và hệ miễn dịch của bé.
Nhiều thai phụ vẫn có nguy cơ thiếu vi chất dù khẩu phần tương đối đầy đủ nếu chế độ ăn mất cân bằng hoặc nghén kéo dài. Các vi chất thiết yếu cho thai kỳ theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) bao gồm:
Acid folic (vitamin B9)
Phụ nữ chuẩn bị mang thai (bắt đầu ít nhất 1-3 tháng trước khi dự định mang thai) và trong thai kỳ nên bổ sung 400-600 mcg acid folic mỗi ngày. Điều này giúp giảm dị tật ống thần kinh ở thai nhi, hỗ trợ thai kỳ khỏe mạnh. Phụ nữ có thể nạp axit folic từ rau lá xanh, các loại đậu hoặc viên uống theo hướng dẫn của bác sĩ.
Thực phẩm giàu acid folic gồm bông cải xanh, rau bina, măng tây, quả bơ, ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt.
Bác sĩ tư vấn các loại vi chất cần cho thai phụ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Sắt
Chất dinh dưỡng này rất cần thiết trong thai kỳ do thể tích máu của mẹ tăng lên đáng kể (khoảng 50%) mà lượng ăn thông thường không thể đáp ứng đủ. Phụ nữ khi phát hiện có thai nên uống viên sắt mỗi ngày, liều dùng 60 mg sắt kèm theo acid folic 400 mcg kéo dài tới sau khi sinh một tháng.
Thiếu sắt có thể gây thiếu máu, mệt mỏi, chóng mặt và tăng nguy cơ sinh non, băng huyết sau sinh hoặc trẻ nhẹ cân. Bên cạnh việc uống viên vi chất, mẹ bầu nên kết hợp chế độ ăn uống đa dạng. Thực phẩm giàu sắt gồm thịt đỏ (thịt bò, thịt heo), gan, cá, trứng, các loại đậu và rau có màu xanh đậm.
Canxi và vitamin D
Phụ nữ mang thai nên cung cấp thêm 1.500-2.000 mg canxi mỗi ngày và khoảng 200-600 IU vitamin D3 mỗi ngày (tùy theo tình trạng phơi nhiễm ánh sáng mặt trời). Canxi đóng vai trò quan trọng với sự phát triển xương và răng của thai nhi. Nếu mẹ không được cung cấp đủ canxi, cơ thể có thể huy động từ xương của mẹ để đáp ứng nhu cầu cho thai.
Vitamin D giúp hấp thu canxi hiệu quả và hỗ trợ miễn dịch. Phụ nữ ít tiếp xúc ánh nắng, làm việc văn phòng hoặc có chế độ ăn hạn chế sữa, cá thường dễ thiếu vitamin D.
Omega-3 (DHA/EPA)
Chất béo này có vai trò quan trọng trong phát triển não bộ và thị giác thai nhi. Bổ sung đủ DHA trong thai kỳ có thể hỗ trợ phát triển não bộ, thần kinh và nhận thức của trẻ. Thai phụ cần thêm 200-300 mg DHA mỗi ngày. Tổng lượng DHA và EPA cần đạt khoảng 350-450 mg/ngày.
Iốt
Khoáng chất này cần thiết cho hoạt động tuyến giáp của mẹ và sự phát triển trí não thai nhi. Phụ nữ mang thai cần 200-250 mcg iốt mỗi ngày. Thiếu iốt nặng trong thai kỳ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thần kinh của trẻ.
Magie
Magie có vai trò làm giảm các triệu chứng thai nghén, giảm kích thích co bóp tử cung, ổn định tâm lý, hỗ trợ giấc ngủ và giảm chuột rút, hỗ trợ phát triển thai nhi. Nhu cầu khi mang thai là khoảng 350-360 mg/ngày. Vi chất này dồi dào trong các thực phẩm như hạt, ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, bơ.
Bác sĩ sẽ chỉ định bổ sung thêm magie khi thai phụ có các triệu chứng cụ thể như chuột rút nặng, dọa sảy thai hoặc dọa sinh non (cần giãn cơ tử cung) hoặc nghén quá nặng không ăn uống được. Nếu không có chỉ định, thai phụ nên chỉ cần nạp thêm magie qua thực phẩm hàng ngày.
Việc bổ sung vi chất cần phù hợp từng giai đoạn thai kỳ và tình trạng sức khỏe của mẹ. Không nên tự ý dùng nhiều loại thực phẩm chức năng cùng lúc vì có nguy cơ dư thừa một số chất. Ví dụ, cung cấp thêm quá nhiều vitamin A có thể gây hại cho thai nhi. Dùng sắt liều cao không phù hợp cũng dễ gây táo bón, buồn nôn hoặc khó chịu đường tiêu hóa.
Thai phụ nên khám thai định kỳ để bác sĩ đánh giá dinh dưỡng, xét nghiệm thiếu máu hoặc các nguy cơ thiếu chất nếu cần. Bổ sung vi chất nên được cá thể hóa theo tình trạng sức khỏe và giai đoạn thai kỳ. Người mang đa thai, nghén nặng, ăn chay hoặc mắc bệnh lý tiêu hóa có thể cần theo dõi kỹ.
Bên cạnh viên uống, chế độ ăn cân bằng vẫn rất quan trọng. Thai phụ nên duy trì đa dạng thực phẩm gồm thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thực phẩm chức năng.
| Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp |
