Khoa Điều trị Gan - Mật - Tụy, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) vừa tiếp nhận, điều trị bệnh nhân nam 49 tuổi, có tiền sử lạm dụng rượu nhiều năm.
Trong bữa liên hoan, người bệnh dùng nhiều mật cá trắm cùng rượu vì tin theo kinh nghiệm dân gian cho rằng có tác dụng "bổ gan", "tăng cường sức khỏe". Khoảng 12 giờ sau, người bệnh nôn nhiều, tiêu chảy liên tục, sốt nhẹ, mệt lả và được đưa vào cấp cứu. Kết quả xét nghiệm cho thấy men gan tăng rất cao, GGT tăng và triglycerid tăng ở mức nặng.
Bác sĩ Hoàng Nghĩa Quốc, Khoa Điều trị Gan - Mật - Tụy, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đây là trường hợp tổn thương gan cấp rất nặng do dùng mật cá trắm trên nền lạm dụng rượu. Y văn cũng đã ghi nhận nhiều trường hợp ngộ độc mật cá dẫn đến suy gan, suy thận và suy đa cơ quan.
Bệnh nhân được hồi sức tích cực, truyền dịch, điều trị hỗ trợ chức năng gan, theo dõi sát chức năng gan - thận và các chỉ số toàn thân. Sau 4 ngày điều trị, tình trạng lâm sàng và các xét nghiệm đã cải thiện rõ rệt nhưng vẫn chưa trở về bình thường.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu
Nhiều người vẫn tin rằng dùng mật cá có thể bổ gan, giải rượu, chữa đau nhức hoặc tăng cường sinh lực. Tuy nhiên, đến nay chưa có bằng chứng lâm sàng tin cậy chứng minh những công dụng này.
Ngược lại, mật của một số loài cá nước ngọt thuộc họ cá chép (Cyprinidae), đặc biệt là cá trắm, có thể chứa độc tố gây tổn thương gan, thận và nhiều cơ quan khác, thậm chí đe dọa tính mạng.
Bác sĩ Quốc giải thích, mật của một số loài cá họ cá chép chứa độc tố 5α-cyprinol sulfate cùng nhiều thành phần độc khác. Các chất này có khả năng gây tổn thương trực tiếp tế bào gan và ống thận. Đặc biệt, độc tố có tính bền với nhiệt nên việc nấu chín, phơi khô hay ngâm rượu đều không làm mất độc tính.
Theo bác sĩ Quốc, ngộ độc mật cá thường diễn biến theo nhiều giai đoạn:
Giai đoạn sớm (trong vài giờ đầu): Buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, mệt lả.
Giai đoạn tổn thương cơ quan: Men gan tăng cao, vàng da, rối loạn đông máu; có thể kèm tụt huyết áp hoặc rối loạn ý thức.
Biến chứng muộn: Sau vài ngày, người bệnh có thể xuất hiện tiểu ít hoặc vô niệu, phù, tăng creatinin do tổn thương thận cấp; nhiều trường hợp phải lọc máu.
Điều đáng lưu ý là tổn thương thận có thể xuất hiện muộn, khi các triệu chứng tiêu hóa như nôn và tiêu chảy đã giảm, khiến nhiều người chủ quan và đến viện quá muộn.
Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi uống mật cá, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị kịp thời.
“Hiện nay chưa có thuốc giải độc đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là hồi sức và hỗ trợ theo tổn thương cơ quan: bảo đảm đường thở và tuần hoàn, kiểm soát nôn và tiêu chảy, điều chỉnh dịch - điện giải thận trọng, theo dõi chức năng gan - thận và đông máu, xử trí suy cơ quan; lọc máu được thực hiện khi có chỉ định”, bác sĩ Quốc thông tin.
