Ung thư tụy được mệnh danh là "vua của các loại ung thư" bởi tính chất thầm lặng nhưng tàn khốc. Tại Việt Nam và trên thế giới, tỷ lệ tử vong do căn bệnh này rất cao do phần lớn bệnh nhân chỉ phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn.
Câu chuyện về người đàn ông 45 tuổi tưởng mình bị rối loạn tiêu hóa nhưng hóa ra là ung thư tụy giai đoạn cuối là một lời cảnh tỉnh: Đừng bao giờ lơ là với 3 dấu hiệu xuất hiện ngay trong lúc ăn uống dưới đây.
Câu chuyện cảnh tỉnh từ một bệnh nhân 45 tuổi
Anh Hoàng, 45 tuổi, vốn có sức khỏe khá tốt. Thế nhưng, vài tháng trước, anh bắt đầu nhận thấy thói quen đi ngoài thay đổi bất thường: từ mỗi ngày một lần sang nhiều lần trong ngày, kèm theo tiêu chảy, phân lỏng, không thành khuôn.
Ban đầu, anh nghĩ mình chỉ bị rối loạn tiêu hóa nên tự mua thuốc về uống. Tuy nhiên, tình trạng không những không thuyên giảm mà còn nặng hơn. Đặc biệt, sau khi ăn thịt, phân của anh xuất hiện nhiều váng mỡ.
Kết quả nội soi đại tràng không phát hiện bất thường. Vài tuần sau, khi các triệu chứng ngày càng nghiêm trọng, cơ thể gầy sút nhanh chóng, anh tiếp tục đi kiểm tra. Lần này, sau khi chụp CT vùng bụng trên, bác sĩ thông báo anh đã mắc ung thư tuyến tụy giai đoạn muộn.
Vì sao ung thư tuyến tụy được gọi là “vua của các loại ung thư”?
Ung thư tuyến tụy được xem là một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất, chủ yếu vì rất khó phát hiện sớm. Phần lớn bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã bước sang giai đoạn muộn.
Nguyên nhân nằm ở vị trí “ẩn sâu” của tuyến tụy. Cơ quan này nằm giữa dạ dày và cột sống, ở sâu trong ổ bụng. Vì vậy, các phương pháp siêu âm thông thường trong khám sức khỏe định kỳ rất khó phát hiện tổn thương.
Siêu âm tăng cường hoặc các kỹ thuật chẩn đoán chuyên sâu có thể phát hiện ung thư tuyến tụy, nhưng thường không được đưa vào gói khám phổ thông.
Trong 25 năm qua, số ca mắc ung thư tuyến tụy trên toàn cầu đã tăng gấp đôi. Riêng tại Trung Quốc, năm 2020 ghi nhận khoảng 124.000 ca mắc mới và hơn 122.000 ca tử vong vì căn bệnh này. Theo số liệu từ Trung tâm Ung thư Quốc gia TQ, tỷ lệ mắc ung thư tuyến tụy là 4,29/100.000 dân, tức cứ 100.000 người thì có khoảng 4 người mắc bệnh.
3 biểu hiện sau bữa ăn cảnh báo ung thư tuyến tụy
Ở giai đoạn sớm, ung thư tuyến tụy có biểu hiện rất giống bệnh dạ dày – ruột, khiến nhiều người chủ quan, điều trị sai hướng và bỏ lỡ “thời điểm vàng”.
Nếu xuất hiện những dấu hiệu sau, không nên chỉ nghĩ là rối loạn tiêu hóa thông thường.
1. Thường xuyên bị khó tiêu
Tuyến tụy có nhiệm vụ tiết enzyme tiêu hóa giúp phân giải thức ăn. Khi chức năng này bị suy giảm, quá trình tiêu hóa sẽ bị rối loạn.
Nếu bạn thường xuyên đầy bụng, khó tiêu, chán ăn, đã loại trừ bệnh lý dạ dày – ruột mà không cải thiện, cần nghĩ đến khả năng tuyến tụy gặp vấn đề.
2. Đau bụng kéo dài, lan ra sau lưng
Tùy vị trí khối u, triệu chứng đau có thể khác nhau. Ung thư ở thân và đuôi tuyến tụy thường gây đau sớm hơn.
Đặc điểm đau do ung thư tuyến tụy gồm:
Đau âm ỉ, đau quặn hoặc đau như dao cắt.
Khó xác định chính xác vị trí.
Đau lan ra vùng lưng, thắt lưng theo dải.
Đau tăng khi nằm ngửa, giảm khi ngồi, cúi người hoặc đi lại.
Ít liên quan đến bữa ăn.
3. Tiêu chảy kéo dài, phân nhiều dầu mỡ
Khi tuyến tụy hoạt động kém, enzyme tiêu hóa tinh bột và chất béo không được tiết đủ, khiến thức ăn không được phân giải hoàn toàn.
Hậu quả là người bệnh dễ bị tiêu chảy, phân lỏng, có mùi hôi, nổi váng mỡ. Đây là dấu hiệu khá điển hình trong giai đoạn sớm của ung thư tuyến tụy.
Làm sao phát hiện sớm ung thư tuyến tụy?
Ung thư tuyến tụy tiến triển nhanh nhưng khởi phát âm thầm, triệu chứng không rõ ràng. Phần lớn bệnh nhân đến viện khi đã ở giai đoạn trung – muộn.
Ngoài 3 dấu hiệu trên bàn ăn, bệnh nhân ung thư tụy thường xuất hiện các triệu chứng:
Sụt cân nhanh và mệt mỏi: 80-90% bệnh nhân sụt cân nghiêm trọng do khối u tiêu hao năng lượng và cơ thể không hấp thụ được dinh dưỡng.
Vàng da, vàng mắt: Do khối u ở đầu tụy chèn ép đường mật.
Nước tiểu sẫm màu: Nước tiểu có màu như nước trà đặc, da ngứa ngáy.
Ai là người có nguy cơ cao?
Người có lối sống thiếu khoa học: Hút thuốc lá lâu năm, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn quá nhiều chất béo và ít vận động.
Tiếp xúc hóa chất: Những người thường xuyên làm việc với benzen, formaldehyde...
Yếu tố di truyền: Gia đình có tiền sử người thân bị ung thư tụy.
Bệnh lý nền: Người bị viêm tụy mãn tính hoặc tiểu đường khởi phát đột ngột ở tuổi trung niên.
Ung thư tuyến tụy không đến trong một sớm một chiều mà thường âm thầm phát triển qua những biểu hiện rất dễ bị bỏ qua. Khó tiêu kéo dài, đau bụng lan lưng, tiêu chảy nhiều dầu mỡ hay sụt cân bất thường đều có thể là lời cảnh báo sớm.
Việc lắng nghe cơ thể, đi khám kịp thời và duy trì lối sống lành mạnh chính là “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe.
