Quá trình sinh tinh diễn ra liên tục và cần khoảng 64-74 ngày để tạo ra một lứa tinh trùng tại tinh hoàn, sau đó chúng trưởng thành về chức năng, vận động tại mào tinh khoảng 10-14 ngày.
Bác sĩ Đặng Tuấn Anh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết ngồi xe máy lâu dưới trời nắng khiến nhiệt từ môi trường, động cơ và mặt yên tích tụ quanh vùng bìu, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng. Tinh hoàn cần duy trì nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt khoảng 2-4 độ C để sinh tinh bình thường, nên khi thường xuyên tiếp xúc với nhiệt độ cao, cơ chế điều hòa nhiệt bị rối loạn. Tình trạng này có thể làm tăng stress oxy hóa, gây tổn thương tế bào sinh tinh và DNA của tinh trùng, từ đó làm suy giảm chất lượng tinh dịch theo thời gian.
Nhiệt độ cao làm tăng sản sinh các gốc tự do, phá hủy màng tinh trùng và vật chất di truyền bên trong. Điều này không chỉ ảnh hưởng khả năng thụ thai mà còn có thể làm phôi phát triển kém.
Ngoài nhiệt độ, mất nước do đi ngoài trời nắng nhiều giờ cũng có thể ảnh hưởng sức khỏe sinh sản. Khi cơ thể thiếu nước, tuần hoàn máu và hoạt động chuyển hóa bị tác động, gián tiếp ảnh hưởng môi trường nuôi dưỡng tinh hoàn.
Tình trạng này đặc biệt đáng lưu ý ở nhóm nam giới phải ngồi xe liên tục nhiều giờ mỗi ngày như tài xế công nghệ, nhân viên giao hàng hoặc người thường xuyên di chuyển ngoài trời. Nhiệt tích tụ tại vùng kín kết hợp tư thế ngồi lâu khiến tuần hoàn máu quanh tinh hoàn bị ảnh hưởng. Một số trường hợp có thể xuất hiện cảm giác nóng rát, bí bách, đau tức vùng bìu hoặc mệt mỏi sau nhiều giờ di chuyển ngoài trời.
Bác sĩ IVF Tâm Anh đang tư vấn cho một trường hợp hiếm muộn nam do tinh trùng yếu. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Không chỉ xe máy, ngồi ô tô lâu dưới nắng nóng, đặt laptop lên đùi thường xuyên, ngâm nước nóng kéo dài hoặc xông hơi liên tục cũng có thể tạo hiệu ứng tăng nhiệt tương tự với tinh hoàn.
Nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường trước khi phát hiện tinh dịch đồ giảm chất lượng khi đi khám hiếm muộn. Bác sĩ Tuấn Anh cho biết không ít nam giới trẻ tuổi có tinh trùng yếu liên quan lối sống thường xuyên tiếp xúc nhiệt cao, thức khuya, hút thuốc và căng thẳng kéo dài.
Bác sĩ khuyến cáo nam giới hạn chế ngồi liên tục trên xe trong thời tiết nắng nóng quá lâu. Nếu phải di chuyển đường dài, nên nghỉ giữa chặng để cơ thể và vùng kín được tản nhiệt. Không nên mặc quần quá bó sát hoặc chất liệu bí hơi khi đi ngoài trời nóng nhiều giờ. Tài xế công nghệ hoặc người làm việc ngoài trời có thể dùng lớp phủ yên chống hấp nhiệt, ưu tiên quần áo thoáng khí và bổ sung đủ nước trong ngày. Sau khi đi nắng lâu, nên nghỉ ở nơi mát trước khi tiếp tục di chuyển.
Nam giới chuẩn bị có con hoặc đang điều trị hiếm muộn càng cần tránh các yếu tố làm tăng nhiệt tinh hoàn. Nếu có biểu hiện đau tức bìu kéo dài, nóng rát vùng kín, giảm ham muốn hoặc chậm có con sau một năm quan hệ đều đặn không tránh thai, nên khám để kiểm tra chất lượng tinh trùng.
