Trong bối cảnh tỷ lệ mắc ung thư ngày càng gia tăng, vấn đề làm thế nào để phòng ngừa căn bệnh này đang được nhiều người quan tâm. Bên cạnh các thói quen quan trọng như tập thể dục thường xuyên, ăn uống cân bằng, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và khám sức khỏe định kỳ, một nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy việc bổ sung cà rốt vào thực đơn hằng tuần cũng có thể mang lại lợi ích đáng kể.
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Newcastle University thực hiện và công bố trên tạp chí Critical Reviews in Food Science and Nutrition đã tiến hành phân tích tổng hợp 198 nghiên cứu đạt tiêu chuẩn. Tổng cộng có khoảng 4,7 triệu người tham gia, trong đó ghi nhận gần 139.000 trường hợp mắc ung thư.
Trong nghiên cứu này, lượng cà rốt tiêu thụ của người tham gia được thu thập thông qua bảng câu hỏi. Từ dữ liệu đó, các nhà khoa học tiếp tục phân tích mối liên hệ giữa mức tiêu thụ cà rốt, nồng độ alpha-carotene trong huyết tương và nguy cơ mắc ung thư. Kết quả cho thấy những người ăn khoảng 400 gram cà rốt mỗi tuần (khoảng 4 củ cỡ trung bình) có nguy cơ mắc ung thư thấp hơn tới 20% so với nhóm gần như không ăn. Ngay cả khi chỉ tiêu thụ khoảng 60 gram mỗi tuần, nguy cơ mắc bệnh vẫn có thể giảm khoảng 4%.
Các nhà khoa học cho rằng lợi ích của cà rốt chủ yếu đến từ hợp chất α-carotene, một dạng carotenoid có hàm lượng cao trong loại củ này. Đây là chất chống oxy hóa mạnh, có khả năng bảo vệ tế bào khỏi sự tấn công của các gốc tự do, từ đó góp phần hạn chế tổn thương DNA và giảm nguy cơ hình thành khối u.
Ngoài ra, carotenoid trong cà rốt còn giúp tăng cường hệ miễn dịch. Một số nghiên cứu cho thấy việc ăn cà rốt ít nhất 3 lần mỗi tuần có thể làm tăng lượng carotenoid trong cơ thể, qua đó cải thiện khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe về lâu dài.
Không chỉ vậy, các thí nghiệm trên động vật cũng ghi nhận rằng một số hợp chất tự nhiên trong cà rốt có thể hỗ trợ cải thiện chuyển hóa glucose, tăng sức bền khi vận động và làm chậm một số dấu hiệu lão hóa. Những kết quả này cho thấy cà rốt không chỉ là thực phẩm bổ dưỡng mà còn có tiềm năng mang lại nhiều lợi ích sức khỏe.
Tuy nhiên, cách chế biến và kết hợp thực phẩm có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hấp thụ dưỡng chất từ cà rốt. Khi ăn sống, cà rốt giữ được nhiều vitamin C và enzyme tự nhiên. Dù vậy, beta-carotene (tiền chất của vitamin A) lại khó được cơ thể hấp thụ khi ở dạng thô, vì vậy nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nên chế biến hợp lý để tăng hiệu quả hấp thụ.
Một trong những cách chế biến được đánh giá tốt là hấp cà rốt. Khi hấp khoảng 10 phút, cấu trúc tế bào của cà rốt trở nên mềm hơn, giúp giải phóng nhiều beta-carotene hơn so với khi ăn sống. Phương pháp này cũng hạn chế thất thoát vitamin tan trong nước và giữ lại phần lớn các chất chống oxy hóa.
Ngoài ra, xào cà rốt với một lượng nhỏ dầu, chẳng hạn như dầu ô liu, cũng giúp cơ thể hấp thụ beta-carotene hiệu quả hơn. Bởi carotenoid là nhóm chất tan trong chất béo, sự có mặt của dầu có thể làm tăng khả năng hấp thụ các dưỡng chất này. Tuy nhiên, nên xào nhanh ở nhiệt độ vừa phải để tránh làm giảm giá trị dinh dưỡng.
Bên cạnh cách chế biến, việc kết hợp cà rốt với các thực phẩm khác cũng có thể giúp nâng cao hiệu quả dinh dưỡng. Khi ăn cùng các nguồn protein chất lượng cao như trứng, cá hoặc thịt, quá trình chuyển hóa carotene thành vitamin A trong cơ thể có thể diễn ra hiệu quả hơn. Ngoài ra, kết hợp cà rốt với các loại rau giàu hợp chất thực vật như bông cải xanh hoặc cà chua có thể giúp bổ sung thêm nhiều phytochemical có lợi, từ đó tăng khả năng chống oxy hóa cho bữa ăn.
Dù mang lại nhiều lợi ích, các chuyên gia dinh dưỡng vẫn khuyến nghị nên tiêu thụ cà rốt ở mức hợp lý, khoảng 100 đến150 gram mỗi ngày. Việc ăn quá nhiều trong thời gian dài có thể khiến cơ thể tích tụ carotene, dẫn đến tình trạng da hơi vàng, dù hiện tượng này thường không gây nguy hiểm cho sức khỏe.
Nhìn chung, cà rốt là loại rau củ phổ biến, dễ tìm và có giá thành rất rẻ tại Việt Nam. Khi được sử dụng thường xuyên với lượng hợp lý và chế biến đúng cách, thực phẩm quen thuộc này có thể trở thành một phần hữu ích trong chế độ ăn lành mạnh, góp phần hỗ trợ phòng ngừa bệnh tật và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
