Mắt phản ứng trước thay đổi ánh sáng thế nào

Khi ánh sáng thay đổi đột ngột, đồng tử phải co hoặc giãn để điều chỉnh lượng sáng vào mắt, đồng thời võng mạc thay đổi độ nhạy, có thể gây chói, lóa hoặc nhìn mờ tạm thời.

Khi di chuyển đột ngột giữa các môi trường ánh sáng khác nhau như từ nắng vào trong nhà hoặc từ sáng sang tối, thị giác thường cần vài giây để thích nghi và nhìn rõ trở lại. Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết đây là phản ứng sinh lý bình thường khi mắt điều chỉnh từ mức ánh sáng cũ sang điều kiện mới.

Ánh sáng thay đổi đột ngột, mắt cần vài giây đến vài phút để thích nghi. Lúc này, đồng tử co hoặc giãn để điều chỉnh lượng sáng đi vào, đồng thời các tế bào võng mạc (tế bào nón và tế bào que) điều chỉnh độ nhạy. Do các cơ chế này không diễn ra tức thì, lượng ánh sáng đến võng mạc chưa kịp cân bằng, khiến bạn tạm thời thấy chói, lóa hoặc nhìn mờ trước khi mắt ổn định trở lại. Cường độ ánh sáng và mức chênh lệch giữa hai môi trường càng lớn, cảm giác này càng dễ nhận thấy.

Đây thường là phản ứng sinh lý bình thường, nhưng khả năng thích nghi của mắt không phải lúc nào cũng giống nhau. Nếu thường xuyên nhạy sáng, chói nhiều, đau mắt, nhìn mờ hoặc mất thời gian bất thường mới thích nghi khi ánh sáng thay đổi, cần kiểm tra mắt để tìm nguyên nhân. Một số bệnh lý võng mạc có thể ảnh hưởng đến khả năng thích nghi với bóng tối. Do đó, nếu thị lực trong điều kiện ánh sáng yếu suy giảm kéo dài, đây là dấu hiệu quan trọng giúp bác sĩ đánh giá chức năng mắt.

Mắt có khả năng tự điều chỉnh giúp thích nghi với cường độ ánh sáng nhưng tiếp xúc trực tiếp với tia UV từ ánh nắng có thể gây tổn thương mắt tích lũy theo thời gian. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2022, phơi nhiễm tia UV kéo dài có liên quan đến đục thủy tinh thể và mộng thịt; khoảng 10% số trường hợp mù do đục thủy tinh thể trên toàn cầu có thể liên quan đến tia UV. Kính chống UV, mũ rộng vành và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nắng là những cách đơn giản để giảm phơi nhiễm.

Với ánh sáng xanh từ thiết bị số, bằng chứng hiện nay vẫn chưa cho thấy kính lọc ánh sáng xanh giúp giảm rõ rệt mỏi mắt khi sử dụng máy tính.

Bác sĩ Tiến lưu ý mắt có khả năng tự điều chỉnh rất linh hoạt nhưng vẫn cần thời gian để thích nghi trước những thay đổi ánh sáng đột ngột. Mọi người nên khám mắt định kỳ, đồng thời bổ sung các dưỡng chất thiên nhiên broccophane (chiết xuất từ bông cải xanh giàu sulforaphane) giúp tăng sản xuất thioredoxin, góp phần bảo vệ tế bào biểu mô sắc tố võng mạc, thủy tinh thể và phòng ngừa các bệnh tật khúc xạ.