Lá lốt - loại rau quen thuộc tốt cho tiêu hóa và xương khớp

Lá lốt giúp ấm bụng, giảm đau nhức xương khớp do hàn thấp, song cần dùng đúng thể bệnh và không thay thế thuốc điều trị y khoa.

Trong gian bếp Việt, lá lốt là loại rau gia vị quen thuộc. Vài nhánh lá thái nhỏ nấu cùng thịt bò, làm chả, nấu canh hay xào đều tạo mùi thơm đặc trưng, mang lại cảm giác ấm áp cho món ăn. Không chỉ dừng lại ở vai trò ẩm thực, y học cổ truyền từ lâu đã xem lá lốt là vị thuốc Nam quý, hỗ trợ cải thiện các chứng bệnh liên quan đến đường tiêu hóa và đau nhức xương khớp do hàn thấp.

BS.CK1 Lê Thị Thúy Hằng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, cho biết theo Đông y lá lốt có vị cay, tính ấm; công năng chính là ôn trung tán hàn, hạ khí chỉ thống và trừ phong thấp. Hiểu một cách đơn giản, dược liệu này phù hợp với các biểu hiện mang "tính lạnh" như: đau bụng lạnh, đầy hơi, khó tiêu do ăn đồ lạnh, chân tay lạnh, đau nhức khớp tăng khi trời trở lạnh ẩm hoặc có cảm giác tê nặng vùng đau.

Hỗ trợ tiêu hóa khi bị lạnh bụng

Đối với hệ tiêu hóa, lá lốt thường dùng để làm ấm vùng trung tiêu (vùng chức năng tiêu hóa theo Đông y). Trong các trường hợp đầy bụng, lạnh bụng, đau âm ỉ sau khi ăn đồ sống lạnh, người bệnh có thể dùng lá lốt chế biến món ăn hoặc phối hợp trong các bài thuốc phù hợp.

Tuy nhiên, bác sĩ Hằng lưu ý không nên mặc định cứ đau dạ dày, trào ngược hay rối loạn tiêu hóa là có thể dùng lá lốt. Những người có biểu hiện nhiệt như nóng rát thượng vị, ợ nóng nhiều, táo bón, khô miệng, lưỡi đỏ hoặc đang mắc các bệnh lý tiêu hóa tiến triển cần hết sức thận trọng.

Giảm đau nhức xương khớp đúng thể bệnh

Trong điều trị xương khớp, lá lốt thường xuất hiện trong nhóm chứng tý do phong hàn thấp. Tình trạng này đặc trưng bởi cơn đau nhức tăng nặng khi gặp thời tiết lạnh, ẩm, đi kèm cảm giác nặng nề, co cứng hoặc tê mỏi khớp. Ở nhóm bệnh này, lá lốt phát huy tác dụng tốt qua đường ăn uống hoặc bài thuốc chỉ định.

Giá trị của lá lốt nằm ở việc sử dụng đúng thể bệnh, hoàn toàn không phải là "thuốc khớp" cho mọi nguyên nhân. Đau khớp xuất phát từ rất nhiều cơ chế khác nhau như thoái hóa, viêm khớp dạng thấp, gout, chấn thương, thoát vị đĩa đệm hay nhiễm trùng khớp.

Dù hỗ trợ tốt chứng đau nhức do hàn thấp, lá lốt không thể thay thế chẩn đoán y khoa hiện đại, nhất là khi khớp sưng, nóng, đỏ, biến dạng hoặc hạn chế vận động rõ rệt.

Dưới góc nhìn hiện đại, một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận lá lốt và tinh dầu lá lốt có hoạt tính sinh học đáng chú ý liên quan đến phản ứng viêm và chuyển hóa. Dù vậy, dữ liệu hiện nay chưa đủ để kết luận loại cây này có thể thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.

Những lưu ý an toàn khi sử dụng

Khi dùng như thực phẩm hằng ngày, lá lốt là món ăn an toàn. Tuy nhiên, khi dùng với mục đích trị bệnh, người dân không nên tự ý sắc uống liều cao hoặc dùng liên tục trong thời gian dài. Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh lý gan thận, người đang sử dụng thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu hoặc đang điều trị bệnh mạn tính bằng thuốc Tây cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.

Lá lốt là minh chứng rõ nét cho giá trị của thuốc Nam: gần gũi, dễ tìm và hữu ích nếu dùng đúng cách. Dù vậy, không nên "thần thánh hóa" công dụng. Dùng sai thể bệnh, sai liều lượng hoặc tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị có thể khiến bệnh diễn tiến nặng, bỏ lỡ thời điểm can thiệp y tế kịp thời. Khi các triệu chứng đau khớp hay rối loạn tiêu hóa kéo dài, việc đến cơ sở y tế thăm khám là điều cần thiết.