Sau khi được chẩn đoán ung thư vú và bắt đầu hóa trị, chị Đ.T.H. (46 tuổi, Hà Nội) quyết định thay đổi hoàn toàn chế độ ăn uống. Nghe theo lời giới thiệu từ hội nhóm trên mạng xã hội, chị cắt gần như toàn bộ cơm, cháo, thịt cá, chỉ ăn rau luộc, nước ép và một lượng nhỏ trái cây với mong muốn "bỏ đói tế bào ung thư".
Trong vòng gần 3 tháng, chị giảm hơn 10 kg. Tuy nhiên, khối u không biến mất như kỳ vọng. Ngược lại, cơ thể ngày càng mệt mỏi, chóng mặt, thường xuyên mất ngủ và không đủ sức khỏe để tiếp tục các đợt điều trị đúng kế hoạch.
Kiêng thịt, nhịn ăn để 'bỏ đói' tế bào ung thư, sai lầm khiến bệnh nhân kiệt sức
Tương tự, ông P.V.T. (62 tuổi, Ninh Bình) mắc ung thư đại trực tràng sau phẫu thuật cũng tự áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt. Lo sợ thịt đỏ và tinh bột "nuôi" tế bào ung thư, ông chỉ ăn rau củ và một số loại hạt trong thời gian dài. Ông giảm 5kg nhưng cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi.
Khi tái khám cho thấy khối cơ giảm đáng kể, xét nghiệm cho thấy dấu hiệu suy dinh dưỡng và thiếu máu. Các bác sĩ phải điều chỉnh chế độ dinh dưỡng trước khi tiếp tục các phương pháp điều trị tiếp theo.
Sai lầm nguy hiểm khi cố "bỏ đói" khối u
Theo BS Ngô Quỳnh Trang, Bệnh viện Bạch Mai, nhiều bệnh nhân ung thư hiện nay vẫn áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan do nghe theo truyền miệng hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.
"Ung thư và quá trình điều trị vốn khiến cơ thể mệt mỏi, tăng nguy cơ suy dinh dưỡng và suy giảm miễn dịch. Nếu tiếp tục ăn kiêng thiếu khoa học, người bệnh có thể suy kiệt nhanh hơn, làm giảm khả năng đáp ứng với điều trị", bác sĩ Trang cho biết.
Nhiều người cho rằng nếu giảm ăn hoặc nhịn ăn, khối u sẽ không còn nguồn dinh dưỡng để phát triển. Tuy nhiên, thực tế tế bào ung thư không chỉ sử dụng năng lượng từ đường mà còn có thể lấy năng lượng từ đạm và chất béo do chính cơ thể người bệnh phân hủy.
Điều này đồng nghĩa với việc người bệnh càng nhịn ăn, cơ thể càng mất cơ, sụt cân và suy giảm miễn dịch, trong khi khối u vẫn có thể tiếp tục phát triển.
Một sai lầm khác là kiêng hoàn toàn thịt đỏ. Không ít bệnh nhân loại bỏ thịt bò, thịt lợn hoặc thịt dê khỏi thực đơn vì lo ngại những thực phẩm này làm khối u phát triển nhanh hơn.
Tuy nhiên, thịt đỏ là nguồn cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều vi chất quan trọng như sắt, kẽm và vitamin B12. Đây là những dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo máu, duy trì khối cơ, tăng cường miễn dịch và phục hồi sau điều trị.
Nếu kiêng tuyệt đối trong thời gian dài, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ thiếu đạm, thiếu máu, sụt cân và giảm khả năng đáp ứng với các phương pháp điều trị.
Bên cạnh đó, quan niệm "đường nuôi tế bào ung thư" cũng khiến nhiều bệnh nhân cắt bỏ hoàn toàn cơm, cháo, trái cây và các thực phẩm chứa tinh bột.
Theo BS Trang, glucose là nguồn năng lượng thiết yếu cho mọi tế bào trong cơ thể. Não, hồng cầu và nhiều cơ quan quan trọng đều cần glucose để hoạt động bình thường.
Việc cắt giảm quá mức tinh bột có thể khiến cơ thể thiếu năng lượng, mất cơ, suy giảm miễn dịch và kéo dài thời gian hồi phục, đặc biệt ở những bệnh nhân đang hóa trị hoặc xạ trị.
Dinh dưỡng đúng là một phần của điều trị
Các chuyên gia nhấn mạnh mục tiêu dinh dưỡng trong điều trị ung thư không phải là "bỏ đói khối u" mà là giúp người bệnh duy trì thể trạng, tăng sức đề kháng và có đủ sức khỏe để vượt qua các phương pháp điều trị.
Người bệnh cần duy trì chế độ ăn cân đối, đa dạng, bảo đảm đủ năng lượng và protein. Thịt đỏ vẫn có thể sử dụng với lượng phù hợp, ưu tiên thịt tươi và cách chế biến lành mạnh như luộc, hấp hoặc hầm. Đồng thời nên kết hợp thêm cá, thịt gia cầm, trứng, sữa, đậu đỗ và các loại hạt.
Dinh dưỡng đúng là một phần của điều trị
Đối với tinh bột, người bệnh nên ưu tiên các nguồn carbohydrate lành mạnh như cơm, khoai củ, yến mạch, ngũ cốc nguyên hạt, sữa và trái cây, đồng thời hạn chế nước ngọt, bánh kẹo nhiều đường và thực phẩm siêu chế biến.
BS Ngô Quỳnh Trang khuyến cáo người bệnh không nên tự áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm khi chưa có chỉ định của bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng. Mọi điều chỉnh chế độ ăn cần được cá thể hóa theo từng giai đoạn bệnh và phương pháp điều trị nhằm bảo đảm hiệu quả điều trị cũng như chất lượng sống cho người bệnh.
