Nghiên cứu mới năm 2026 công bố trên Tạp chí Dinh dưỡng chứng minh rằng khi kết hợp hai dưỡng chất omega-3 (từ cá) và chất xơ dễ lên men (từ thực vật), chúng sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng lớn hơn nhiều so với khi dùng riêng lẻ, giúp kích hoạt cơ chế ferroptosis (hình thức chết tế bào theo chương trình) để loại bỏ các tế bào tổn thương trước khi chúng kịp biến thành khối u ác tính.
Công trình do Robert Chapkin, giáo sư Đại học Texas A&M, cùng các cộng sự thực hiện, tập trung vào việc thử nghiệm xem liệu axit béo omega-3 từ cá và chất xơ dễ lên men từ thực vật khi kết hợp với nhau có thể thúc đẩy quá trình chết tế bào này hay không. Việc tìm kiếm giải pháp kích hoạt lại cơ chế này đang là đích đến quan trọng của các nhà nghiên cứu, bởi tế bào ung thư vốn nổi tiếng với khả năng né tránh các tín hiệu đào thải tự nhiên để âm thầm phát triển và di căn.
Để chứng minh giả thuyết, nhóm nghiên cứu thực hiện thử nghiệm liên tiếp qua ba giai đoạn từ phòng thí nghiệm đến lâm sàng. Đầu tiên, họ cho tế bào đại tràng của chuột tiếp xúc với DHA (axit béo trong dầu cá) và butyrate (axit béo chuỗi ngắn do lợi khuẩn đường ruột sinh ra khi lên men chất xơ). Tiếp theo, họ nuôi chuột thí nghiệm bằng chế độ ăn chứa dầu cá và pectin (chất xơ trong táo) suốt ba tuần để theo dõi biến đổi mô.
Cuối cùng, các nhà khoa học thử nghiệm lâm sàng trong một tháng trên 30 người trưởng thành khỏe mạnh từ 50 đến 75 tuổi. Nhóm nghiên cứu chia các tình nguyện viên thành hai nhóm đối chứng, một nhóm bổ sung chất xơ hòa tan cùng axit béo omega-3 hàng ngày, nhóm còn lại dùng giả dược gồm maltodextrin và dầu ngô.
Kết quả thực nghiệm cho thấy sự kết hợp này mang lại tác động đột phá. Ở cấp độ tế bào, hỗn hợp DHA và butyrate làm giảm mạnh tỷ lệ sống sót của tế bào ung thư, đồng thời tăng đáng kể mức peroxy hóa lipid, minh chứng cho thấy quá trình ferroptosis diễn ra thành công.
Ảnh minh họa: TheWell
Trên cơ thể chuột và người, việc kết hợp dầu cá với chất xơ kích hoạt hiệu quả các mạng lưới gene bảo vệ ruột, trong khi nhóm dùng giả dược ghi nhận kết quả ngược lại khi các con đường phòng vệ bị ức chế.
Giáo sư Robert Chapkin, chuyên gia dự phòng ung thư đại trực tràng bằng liệu pháp dinh dưỡng, khẳng định tác động của hai dưỡng chất này không đơn thuần là phép cộng thông thường mà đã nhân cấp hiệu quả lên nhiều lần, giúp ức chế ung thư đại tràng ngay từ các mô hình tiền lâm sàng.
Nghiên cứu mở ra phương pháp phòng ngừa ung thư đại trực tràng chủ động, an toàn và dễ tiếp cận thông qua thực đơn hàng ngày. Dù thử nghiệm lâm sàng mới dừng lại ở quy mô nhỏ trên người khỏe mạnh, kết quả này vẫn đưa ra định hướng thay đổi hành vi ăn uống rõ ràng cho cộng đồng. Thay vì dùng các viên uống bổ sung riêng lẻ, người tiêu dùng nên kết hợp các loại cá béo cùng thực phẩm giàu chất xơ dễ lên men như yến mạch, táo hoặc các loại đậu trong cùng một bữa ăn nhằm tối ưu hóa khả năng phòng bệnh tự nhiên.
(Theo EatingWell)
