Gần 70 ngày nuôi bé sinh non suy hô hấp

Mẹ bé có tiền sử nhau bong non, lần mang thai này theo dõi thai kỳ tại một cơ sở y tế không ghi nhận bất thường. Đến tuần thai 28, chị đau bụng từng cơn, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám. Bác sĩ chẩn đoán vỡ ối, tiêm một liều thuốc trưởng thành phổi thai nhi và sinh mổ khẩn.

Bé trai chào đời nặng 1,3 kg, không thở, không khóc, tím tái toàn thân, nhịp tim dưới 100 lần/phút trong khi bình thường khoảng 120-160 lần/phút. BS.CKII Phạm Lê Mỹ Hạnh, Trưởng khoa Sơ sinh, Trung tâm Sơ sinh, cho biết bé sinh cực non nên chưa hoàn thiện các cơ quan trong cơ thể, nguy cơ cao ngưng thở, ngưng tim và có thể tổn thương não kèm nhiều biến chứng khác.

Êkíp Sản Phụ khoa - Sơ sinh phối hợp hồi sức cho bé ngay tại phòng sinh nhưng diễn tiến không ổn định, buộc phải đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp. Sau đó, nhịp tim của bé mới dần cải thiện, tăng trên 100 lần/phút, da hồng hào hơn, chân tay cử động nhẹ. Monitor theo dõi liên tục SpO2 (độ bão hòa oxy trong máu) và chỉ số sinh tồn khác, bé được ủ ấm bằng túi giữ nhiệt chuyên dụng, chuyển về Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU) nuôi trong lồng ấp.

BS.CKI Nguyễn Minh Thanh Giang, Trung tâm Sơ sinh, cho biết bệnh nhi suy hô hấp nặng, phải điều trị bằng kháng sinh, bơm surfactant giúp phổi thông khí tốt, tăng cường trao đổi oxy và được hỗ trợ thở máy chuyên dụng cho trẻ sinh non. Nhờ can thiệp phác đồ "giờ vàng" hiệu quả, chỉ 24 giờ sau sinh, tình trạng hô hấp cải thiện, bé được rút nội khí quản chuyển sang thở máy không xâm lấn. Một ngày sau, bác sĩ chỉ định truyền máu khi da bé xanh nhợt nhạt. Lượng máu bổ sung giúp cơ quan như não, tim, phổi nhận đủ năng lượng để hồi phục, duy trì huyết áp ổn định bảo vệ mạch máu não nhạy cảm ở trẻ cực non tháng.

Về dinh dưỡng, êkíp nuôi ăn đường tĩnh mạch kết hợp ăn sữa mẹ sớm qua ống thông dạ dày, tăng cường dưỡng chất cho bé ở thời điểm phù hợp. Bệnh nhi đáp ứng phác đồ điều trị, chuyển sang thở CPAP (hỗ trợ hô hấp không xâm lấn).

16 ngày sau sinh, bé đột ngột tím tái, có nhiều cơn ngưng thở, nhịp tim giảm xuống dưới 100 lần/phút. Êkíp cấp cứu ngay tại giường NICU, kích thích da bé bằng cách xoa lưng, ngực, lòng bàn tay, chân cho đến khi hồng hào trở lại. Kết quả chụp X-quang ghi nhận viêm phổi, bé được điều trị kháng sinh đợt hai 10 ngày.

Hết viêm phổi nhưng bé vẫn có cơn ngưng thở tái phát, bác sĩ siêu âm tim ghi nhận còn ống động mạch kích thước lớn. Ống động mạch là một phần bình thường của hệ thống tuần hoàn bào thai, thường đóng lại sau khi trẻ chào đời. Còn ống động mạch tức là ống động mạch không tự đóng được trong những tuần đầu sau sinh, gây dòng máu bất thường, quá tải tuần hoàn phổi. Ống động mạch kích thước lớn có thể làm tăng nguy cơ suy tim, viêm phổi và các biến chứng khác cho bệnh nhi. Bé được đóng ống động mạch bằng thuốc, siêu âm tim 3 ngày sau ghi nhận kích thước còn 0,7 mm, không ảnh hưởng đến huyết động.

Trong quá trình này, bác sĩ chiếu đèn ánh sáng xanh điều trị vàng da cho bé theo phác đồ, truyền máu lần hai để cải thiện tình trạng phát triển của bé. Với chương trình chăm sóc lấy "Gia đình làm trung tâm" (Family-centered care), người mẹ vào viện ấp con hàng ngày để tăng kết nối, giúp bé ổn định nhịp tim, nhịp thở, giảm căng thẳng, tăng cường hệ miễn dịch, phát triển tốt hơn. Sau 67 ngày nuôi dưỡng, bé có thể tự thở, bú tốt, tăng lên 3 kg, được tiêm phòng đầy đủ, xuất viện và tái khám định kỳ.

Bác sĩ Hạnh cho hay trong hai năm đầu, trẻ sinh non cần được theo dõi sát sự phát triển về thể chất và tâm thần. Cân nặng, chiều cao, vòng đầu của bé có thể thấp hơn so với chuẩn chung. Các cột mốc phát triển như lẫy, bò, ngồi, đi, nói... thường muộn hơn so với trẻ sinh đủ tháng. Phụ huynh cần tham khảo ý kiến bác sĩ để theo dõi sự phát triển của bé theo tuổi hiệu chỉnh (tính từ ngày dự sinh thay vì ngày sinh thực tế).