Động mạch cảnh hẹp khít như sợi chỉ do viêm mạch máu

Thành, 17 tuổi, nhiều lần co giật, tê nửa người tưởng động kinh, bác sĩ chẩn đoán viêm mạch máu khiến động mạch cảnh hẹp khít.

Thành bị co giật khi đang sốt một năm trước, được chẩn đoán động kinh toàn thể do viêm màng não, điều trị ở một bệnh viện, ít cải thiện. Sau đó, Thành trải qua ba cơn co giật tương tự, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám hồi tháng 8.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ghi nhận huyết áp bệnh nhân 180/100 mmHg (bình thường 120/80 mmHg), động mạch cảnh phải có đoạn hẹp hơn 90%, có đoạn phình to, trong khi động mạch cảnh trái hẹp 70-80% không do xơ vữa. Chỗ hẹp nhất của động mạch cảnh trái đường kính khoảng 2.5 mm (bình thường khoảng 6-7 mm).

"Động mạch cảnh của bệnh nhân bị hẹp khít, lòng mạch gần như chỉ còn một khe rất nhỏ để máu lưu thông", bác sĩ Dũng nói.

Kết quả xét nghiệm và chụp CT mạch máu toàn thân ghi nhận động mạch thận phải hẹp 90-95% và động mạch mạc treo tràng trên hẹp 90-95%. Bác sĩ chẩn đoán Thành bị viêm động mạch Takayasu. Đây là bệnh viêm mạch máu với tỷ lệ mắc 1-2/1 triệu người, phần lớn là nữ. Bệnh phổ biến ở người dưới 40 tuổi, hay gặp ở tuổi vị thành niên, thanh niên.

Bệnh này xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm vào thành các động mạch lớn, gây viêm kéo dài. Thành mạch có thể dày lên, mất tính đàn hồi dẫn đến hẹp, tắc hoặc giãn mạch.

Viêm động mạch Takayasu thường ảnh hưởng đến động mạch chủ và các nhánh lớn như động mạch cảnh, động mạch thận. Ở giai đoạn đầu, triệu chứng của bệnh không đặc hiệu như sốt, mệt mỏi, sụt cân, đau nhức hoặc viêm khớp nên dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với bệnh lý khác.

Bác sĩ Dũng giải thích trường hợp của Thành, tổn thương động mạch cảnh khiến lượng máu lên não suy giảm. Các cơn choáng, mất ý thức và co giật nhiều khả năng liên quan đến thiếu máu não do hẹp mạch nghiêm trọng.

Êkíp quyết định tái thông động mạch cảnh cho Thành để khôi phục dòng máu nuôi não. Bác sĩ phẫu thuật bắc cầu mạch máu, một đoạn tĩnh mạch khỏe mạnh của chính bệnh nhân được dùng làm cầu nối, bắc qua đoạn mạch cảnh tắc nghẽn, đưa máu giàu oxy vượt qua các chỗ hẹp để đi lên nuôi não.

Thành tỉnh táo, hết chóng mặt và đau đầu, xuất viện sau ba ngày, tiếp tục sử dụng thuốc theo chỉ định. Các bác sĩ dự kiến can thiệp những đoạn hẹp ở động mạch thận phải và động mạch treo tràng trên khi sức khỏe Thành ổn định.

Bệnh viêm động mạch Takayasu thường diễn tiến qua hai giai đoạn. Ở giai đoạn toàn thân, người bệnh có thể chỉ sốt kéo dài, mệt mỏi, sụt cân hoặc đau nhức. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn tổn thương mạch máu, biểu hiện rõ hơn như tăng huyết áp, mạch yếu, chênh lệch huyết áp hai tay hoặc hai chân rõ rệt, đau hoặc yếu tay chân, chóng mặt, ngất, đau đầu, đau ngực, khó thở. Phát hiện bệnh sớm giúp kiểm soát tình trạng viêm trước khi thành mạch bị tổn thương nghiêm trọng và giảm nguy cơ biến cố tim mạch, não.

Bác sĩ Dũng cho hay tỷ lệ sống sau 10 năm của bệnh nhân Takayasu có thể đạt đến 85-90% nếu được phát hiện và điều trị sớm.

Người trẻ có các triệu chứng kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt sốt dai dẳng, mệt mỏi, sụt cân kèm đau đầu, chóng mặt, ngất, huyết áp cao hoặc chênh lệch huyết áp rõ rệt giữa hai tay hoặc hai chân, nên đi khám sớm. Khi xuất hiện các dấu hiệu thần kinh bất thường như yếu liệt, tê một bên cơ thể, nói khó hoặc mất ý thức, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi