NHIỀU TRƯỜNG HỢP KHÔNG CÓ BỆNH NỀN
Đột tử là tình trạng ngừng tim - ngừng tuần hoàn đột ngột, khiến người bệnh mất ý thức ngay lập tức và có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Máy khử rung tim ngoài tự động (AED) được trang bị tại sân bay Changi (Singapore), ảnh chụp tháng 2.2026
Ảnh: PHƯƠNG AN
Đột tử không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp đột tử ở người trẻ không hề có bệnh nền rõ ràng, khiến người trong cuộc có phần chủ quan.
Theo chuyên gia về cấp cứu của Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), trước khi đột tử xảy ra, nhiều người đã có triệu chứng nhưng chỉ nghĩ đó là mệt, stress, thiếu ngủ. Khoảng 60% người trẻ bị đột tử không kịp đến bệnh viện. Do đó, những dấu hiệu cảnh báo sớm đột quỵ là không nên bỏ qua.
DẤU HIỆU THƯỜNG GẶP
Từ các ca lâm sàng được ghi nhận tại Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ Trung tâm Cấp cứu A9 cho biết: Đột tử ở người trẻ không chủ yếu do xơ vữa mạch vành như người lớn tuổi, mà thường liên quan đến: bệnh cơ tim và bệnh tim cấu trúc bẩm sinh; viêm cơ tim (thường sau nhiễm vi rút); bất thường động mạch vành; các hội chứng rối loạn nhịp tim di truyền…
Các dấu hiệu cảnh báo thường gặp gồm: hồi hộp, tim đập nhanh bất thường; đau ngực, tức ngực; ngất, choáng váng, xỉu; co giật (dễ bị nhầm với động kinh hoặc tai biến). Đặc biệt, nam giới trẻ tuổi có các biểu hiện này cần được thăm khám tim mạch sớm, nhất là khi triệu chứng xuất hiện lúc nghỉ ngơi hoặc khi đang ngủ, thời điểm chiếm tỷ lệ cao trong các ca ngừng tuần hoàn.
CHỦ ĐỘNG PHÒNG NGỪA
Phòng ngừa đột tử cần sự chủ động từ mỗi cá nhân và cộng đồng. Với người trẻ, không bỏ qua các triệu chứng tim mạch bất thường; cần khám tim mạch nếu có tiền sử ngất, đau ngực, hồi hộp không rõ nguyên nhân; cân nhắc tầm soát tim mạch và di truyền nếu gia đình có người đột tử sớm; đồng thời tránh lạm dụng chất kích thích, thuốc không rõ nguồn gốc.
Với cộng đồng, cần phổ cập kỹ năng CPR - cấp cứu ngừng tim; tăng cường đặt máy sốc điện phá rung tự động AED tại nơi công cộng, trường học, phòng gym; nâng cao nhận thức để cộng đồng được biết, ngất, co giật ở người trẻ không phải lúc nào cũng là "lành tính". Máy khử rung tim ngoài tự động (AED - Automated External Defibrillator) nếu được sử dụng sớm có thể quyết định cơ hội sống còn của người bệnh.
VIỆC CẦN LÀM KHI THẤY NGƯỜI BỊ NGỪNG TIM
Khoảng 60% trường hợp đột tử ở người trẻ tử vong trước khi đến được bệnh viện. Nguyên nhân chính chủ yếu là do không có người chứng kiến hoặc không được CPR (ép tim) kịp thời; do thiếu thiết bị AED tại nơi công cộng; hoặc nhầm lẫn ngất, co giật với bệnh lý thần kinh thông thường.
Trong khi đó, nếu được ép tim ngay từ đầu và sốc điện sớm, tỷ lệ sống sót tăng rõ rệt, và hơn 90% người sống sót có thể hồi phục chức năng thần kinh tốt.
Ép tim sớm + sốc điện sớm = cơ hội sống tăng rõ rệt.
