Trong nhiều năm, các vệt đen chạy dọc sườn dốc các vách đá và miệng núi lửa trên sao Hỏa đã thu hút sự quan tâm đặc biệt từ giới khoa học.
Các vệt này, gọi là vệt dốc và đường dốc định kỳ (RSL), từng được xem là bằng chứng cho sự hiện diện của nước lỏng, thắp lên hy vọng về khả năng tồn tại sự sống trên hành tinh này – hiện tại hoặc trong quá khứ.
Tuy nhiên, nghiên cứu mới của các nhà khoa học đến từ Đại học Brown (Mỹ) và Đại học Bern (Thụy Sỹ) đã làm lung lay giả thuyết đó. Bằng cách sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích hơn 86.000 ảnh vệ tinh độ phân giải cao chụp bề mặt sao Hỏa, nhóm nghiên cứu đã đi đến một phát hiện khác biệt.
Kết quả công bố trên tạp chí Nature Communications cho thấy: không phải nước mà gió và bụi mới là yếu tố tạo nên các vệt đen bí ẩn này.
Thuật toán AI được huấn luyện để nhận diện các vệt dốc, sau đó so sánh vị trí của chúng với dữ liệu môi trường như tốc độ gió, nhiệt độ và mô hình phân bố bụi. Nhóm nghiên cứu không phát hiện mối liên hệ nào giữa các vệt này với độ ẩm, sương giá hay bất kỳ dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy sự hiện diện của nước.
Thay vào đó, các vệt đen lại xuất hiện phổ biến ở những khu vực có gió mạnh và hoạt động bụi dữ dội, gợi ý rằng hiện tượng này có thể do các lớp bụi bị gió hoặc yếu tố bên ngoài tác động, làm chúng trượt xuống sườn dốc khô cằn.
Nếu các vệt này thực sự là dấu vết nước chảy, NASA buộc phải tránh đưa tàu thăm dò tới đây để phòng nguy cơ vi khuẩn từ Trái Đất xâm nhập và gây ô nhiễm môi trường có thể có sự sống.
Nhưng với kết luận mới, hoạt động khám phá tại các khu vực này có thể diễn ra thoải mái hơn mà không gây lo ngại về rủi ro sinh học.
Dù nghiên cứu không hoàn toàn loại trừ khả năng có nước ở những vùng khác trên sao Hỏa, nó giúp giới khoa học thu hẹp phạm vi tìm kiếm.
Không phải mọi bất thường trên bề mặt sao Hỏa đều là dấu hiệu của nước. Những nghiên cứu như thế này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nên tìm kiếm sự sống ở đâu, bằng cách nào.
Trong hành trình chinh phục vũ trụ, việc loại trừ những khả năng sai lầm có giá trị không kém gì việc xác nhận, nhất là khi con người vẫn miệt mài tìm kiếm dấu vết sự sống trên Hành tinh Đỏ.
