Trong nhiều năm, những vệt sẫm màu chạy dài trên các sườn dốc Sao Hỏa đã thắp lên hy vọng về sự tồn tại của nước lỏng – và có thể là cả sự sống – trên Hành tinh Đỏ. Tuy nhiên, một nghiên cứu đột phá sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vừa công bố kết quả có thể thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của chúng ta.
Những vệt bí ẩn này, được gọi là vệt sườn dốc (slope streaks) và đường sườn dốc lặp lại (RSLs), từ lâu đã là đối tượng quan tâm hàng đầu của các nhà khoa học hành tinh. Giả thuyết phổ biến nhất cho rằng chúng được hình thành do dòng chảy của nước mặn theo mùa. Điều này có ý nghĩa to lớn, không chỉ đối với khả năng tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất mà còn cả việc lập kế hoạch cho các sứ mệnh tương lai, vì NASA luôn thận trọng tránh làm ô nhiễm những khu vực tiềm năng có nước.
AI đưa ra lời phán về các vệt tối được cho là của nước trên sao Hỏa.
Thế nhưng, một nhóm nghiên cứu từ Đại học Brown (Mỹ) và Đại học Bern (Thụy Sĩ) đã quyết định nhìn nhận vấn đề này dưới một góc độ khác. Họ đã "huấn luyện" một hệ thống AI để phân tích kho dữ liệu khổng lồ gồm hơn 86.000 hình ảnh vệ tinh độ phân giải cao chụp bề mặt Sao Hỏa.
Kết quả, được đăng trên tạp chí Nature Communications, thật đáng kinh ngạc: AI không tìm thấy bất kỳ mối liên hệ nào giữa sự xuất hiện của các vệt tối này với độ ẩm, băng giá hay bất kỳ dấu hiệu nào khác của nước. Thay vào đó, chúng lại tập trung nhiều ở những khu vực có gió mạnh và hoạt động của bụi diễn ra thường xuyên.
Điều này dẫn đến một kết luận mới: Rất có thể, những vệt tối này chỉ đơn giản là kết quả của các quá trình khô, khi các lớp bụi mịn trên bề mặt bị gió hoặc các tác động khác làm cho trượt xuống, để lộ ra lớp vật chất sẫm màu hơn bên dưới.
Mặc dù phát hiện này không hoàn toàn dập tắt hy vọng tìm thấy nước ở những nơi khác trên Sao Hỏa, nó giúp các nhà khoa học thu hẹp đáng kể phạm vi tìm kiếm. Quan trọng hơn, nó cho phép các sứ mệnh tương lai, như việc gửi xe tự hành, có thể tự do hơn trong việc khám phá những khu vực từng bị coi là "nhạy cảm" vì lo ngại ô nhiễm. Trong hành trình khám phá vũ trụ, việc loại bỏ một giả thuyết đôi khi cũng quan trọng như việc xác nhận nó, giúp chúng ta tiến gần hơn đến sự thật về Hành tinh Đỏ.
