 |
Các nhà nghiên cứu đã phân tích bộ gien của bộ xương của một "người cai trị" được chôn cất tại Copán. (Ảnh: Seiichi Nakamura) |
Những bộ xương được chôn gần thành phố Copán cổ đại của người Maya đã tiết lộ những manh mối mới về sự sụp đổ, nhưng chưa phải là sự diệt vong hoàn toàn, của nền văn minh Maya.
Đồng tác giả nghiên cứu Shigeki Nakagome, phó giáo sư y học bộ gen tại Trinity College Dublin, Ireland cho biết: "Những phát hiện của chúng tôi chỉ ra sự suy giảm về quy mô dân số của người Maya phù hợp với kịch bản mà các nhà khảo cổ học đưa ra trong đó dân số giảm nhưng không hoàn toàn tuyệt chủng".
Nakagome và các đồng nghiệp đã công bố phát hiện của họ trên tạp chí Current Biology. Trong nghiên cứu của mình, các nhà nghiên cứu đã điều tra giả thuyết rằng những người bên ngoài đã nắm quyền lực tại Copán vào cuối những năm 420 và khám phá cách tương tác giữa người dân địa phương và người không phải dân địa phương đã tạo ra sự thay đổi xã hội và văn hóa tại trung tâm Maya quan trọng này.
Nền văn minh Maya cổ đại
Copán là một thủ đô lớn nằm ở cực đông nam của nền văn minh Maya cổ đại, đóng vai trò như một ngã tư giữa Trung và Nam Mỹ. Triều đại hoàng gia cai trị trong bốn thế kỷ được thành lập tại Copán vào năm 426 sau Công nguyên bởi một người đàn ông được gọi là K'inich Yax K'uk' Mo', là người ngoài cuộc, theo các dòng chữ khắc.
Các phân tích bộ gien và đồng vị trước đây của bộ xương từ các địa điểm Maya khác đã gợi ý rằng di cư và dòng gien là phổ biến, nhưng bản chất của sự pha trộn gien đó tại Copán chưa bao giờ được nghiên cứu trước đây.
Dựa trên trình tự bộ gien của bảy người được chôn cất tại Copán, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng tất cả những người này đều có dòng dõi mẹ khác nhau. Tuy nhiên, hai người đàn ông thuộc cùng một dòng dõi nhiễm sắc thể Y và được chôn cất cùng nhau: một người đàn ông trong một ngôi mộ giàu có có thể là người cai trị và người đàn ông kia có thể là vật hiến tế.
Nakagome cho biết, những người này không có quan hệ họ hàng gần. Mặc dù người cai trị triều đại và cá nhân bị hiến tế có chung nhóm gen nhiễm sắc thể Y, nhưng không tìm thấy bất kỳ mối quan hệ họ hàng nào. Ông cho biết dòng dõi mà những người này chia sẻ rất phổ biến trong cộng đồng người Mỹ bản địa ngày nay.
Người Maya cổ đại là người Mexico
Bằng cách so sánh bảy bộ gien cổ đại với các bộ gien đã được giải trình tự trước đó trên khắp Siberia và Châu Mỹ, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy bằng chứng mạnh mẽ về tính liên tục di truyền trong khu vực Maya từ thời kỳ Hậu Cổ đại, khoảng năm 3700 trước Công nguyên đến năm 1000 trước Công nguyên, cho đến ngày nay. Các dữ liệu di truyền này cho thấy "sự tồn tại lâu dài của tổ tiên địa phương trong khu vực Maya", các nhà nghiên cứu đã viết trong nghiên cứu.
Họ cũng phát hiện ra rằng trong thời kỳ Maya cổ đại, có một dòng người có tổ tiên là người Mexico vùng cao đổ vào, có thể là từ các địa điểm Maya khác như Chichén Itzá . Những "người ngoài cuộc" này, có lẽ là một phần của triều đại cai trị Copán, đã hòa nhập với người dân địa phương, tạo nên một quần thể có hai tổ tiên chính.
Đi sâu hơn vào dữ liệu bộ gien của bảy cá nhân, các nhà nghiên cứu đã có thể ước tính quy mô dân số Maya tại các thời điểm cụ thể. Theo mô hình của họ, dân số ở khu vực Maya dường như đã trải qua sự tăng trưởng đáng kể về quy mô thực tế, đạt khoảng 19.000 người vào khoảng năm 730 sau Công nguyên.
Sự gia tăng này có thể liên quan đến sự ra đời của nền nông nghiệp ngô, vốn có thể hỗ trợ một dân số lớn hơn. Sau đó, quy mô dân số bắt đầu suy giảm vào khoảng năm 750 sau Công nguyên, trùng với sự khởi đầu của sự sụp đổ của nền văn minh Maya cổ điển.
Mặc dù dân số giảm mạnh sau sự sụp đổ của hệ thống chính trị Maya, các nhà nghiên cứu cuối cùng đã tìm thấy bằng chứng ủng hộ cho sự tồn tại của dân số theo thời gian trong phân tích của họ. Bộ gien của hơn 7 triệu người Maya ngày nay có quan hệ mật thiết với bộ gien của người Maya cổ đại.
