Củ sen là bộ phận ít được chú ý của cây sen nhưng lại là “kho báu” dinh dưỡng mà nhiều người Việt vô tình bỏ qua.
BS.CKII Huỳnh Tấn Vũ - Giảng viên Trường Đại học Y Dược TPHCM cho biết theo Đông y, củ sen có vị ngọt, tính hàn, công dụng dưỡng âm sinh tân, nhuận phổi, ngưng ho, bổ tỳ ích khí, tiêu thũng, cầm máu, giải độc.
Theo y học Trung Quốc, củ sen là món ăn thanh lọc cơ thể hiệu quả, được đánh giá bổ hơn cả thịt, cá. Ở Nhật Bản, loại củ giòn sần sật này được xem là "rau củ quốc dân", thực phẩm may mắn, thường xuất hiện trong các bữa tiệc quan trọng, đặc biệt dịp năm mới, với mong muốn mang lại sức khỏe và trường thọ. Người Hàn Quốc gọi củ sen là “nhân sâm đất” nhờ khả năng chữa nhiều bệnh.
Về dinh dưỡng, 100g củ sen chỉ chứa 74 calo - mức năng lượng vừa phải, phù hợp cho người ăn kiêng. Điểm nổi bật là hàm lượng chất xơ cực cao: 4,9g (13% nhu cầu hằng ngày), giúp giảm cholesterol, ổn định đường huyết, kiểm soát cân nặng và ngăn ngừa táo bón hiệu quả. Chất xơ làm sạch ruột, kích thích nhu động, lý tưởng cho người bị trĩ, táo bón kinh niên.
Củ sen là nguồn vitamin C dồi dào, 100g cung cấp 44mg (73% nhu cầu hằng ngày). Vitamin C là chất chống oxy hóa mạnh, thúc đẩy tổng hợp collagen, protein cấu trúc cho mạch máu, da, xương và nội tạng.
Thường xuyên ăn củ sen giúp tăng đề kháng, chống nhiễm virus, đẩy nhanh lành vết thương, loại bỏ gốc tự do gây ung thư, đồng thời mang lại làn da sáng mịn, săn chắc.
Ngoài ra, theo bác sĩ Vũ, củ sen giàu nhóm vitamin B phức hợp: pyridoxine (B6), folate, niacin, riboflavin, pantothenic acid, thiamin. Trong đó, B6 đóng vai trò coenzyme trong tổng hợp hóa học thần kinh, giúp cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng, đau đầu, kích thích thần kinh. Quan trọng hơn, B6 kiểm soát homocysteine - yếu tố nguy cơ gây đau tim, bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Về khoáng chất, củ sen cung cấp đồng, sắt, kẽm, magie, mangan với hàm lượng đáng kể. Kết hợp với sắt, đồng hỗ trợ sản xuất hồng cầu, ngăn ngừa thiếu máu, tăng cường tuần hoàn. Kali dồi dào giúp điều hòa huyết áp, giảm co mạch, tăng lưu thông máu, bảo vệ hệ tim mạch.
Củ sen còn chứa tanin chất hỗ trợ giải độc gan, cải thiện gan nhiễm mỡ, phì đại gan. Nước ép ngó sen có tác dụng cầm máu nhanh với các trường hợp xuất huyết tiêu hóa, dưới da, chảy máu chân răng. Nhờ các khoáng chất như magie, mangan, kẽm, củ sen giúp giảm căng thẳng, an thần, đặc biệt hiệu quả với người mất ngủ, cao tuổi, suy nhược hoặc trầm cảm.
Với vị giòn ngọt tự nhiên, củ sen cung cấp chất điện giải cân bằng (tỷ lệ natri-kali tối ưu), hỗ trợ bù nước, duy trì hoạt động thần kinh và cơ bắp. Có thể dùng tươi nấu canh, xào, salad, kho thịt mà không lo độc tính.
Bác sĩ Vũ lưu ý khi sử dụng:
Người tiểu đường: Hạn chế do chứa 70% tinh bột.
Bệnh dạ dày, đại tràng: Ăn ít tránh đầy hơi, khó tiêu.
Phải nấu chín kỹ: Củ sen sống dưới bùn dễ nhiễm ký sinh trùng.
