Trả lời:
Leo cầu thang là bài tập dễ lồng ghép vào sinh hoạt hàng ngày, mang nhiều lợi ích như tiêu hao năng lượng, kiểm soát đường huyết, duy trì cân nặng, tăng cường sức cơ vùng lưng hông và đùi...
Tuy nhiên, giống như mọi hoạt động thể lực khác, leo cầu thang chỉ phát huy tác dụng khi phù hợp với thể trạng. Nếu áp dụng sai cách hoặc quá sức, thói quen này có thể phản tác dụng, gây hại cho hệ xương khớp và sức khỏe.
Khớp gối là khớp lớn nhất và phải "gánh vác" trọng trách nặng nề nhất của cơ thể. Trong suốt cuộc đời, trung bình một người đi bộ khoảng 160.000-200.000 km. Khớp gối luôn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương đầu tiên nếu gặp chấn thương, mắc bệnh lý cơ xương khớp hoặc phải vận động sai cách, quá tải kéo dài.
Khi bước lên hoặc xuống cầu thang, các mặt khớp sẽ tạo ra lực ma sát rất lớn. Đồng thời, áp lực đè nén lên vùng xương dưới sụn, sụn chêm và làm kéo căng hệ thống dây chằng theo nhiều hướng. Do đó, việc leo cầu thang tốt hay hại phụ thuộc hoàn toàn vào cấu trúc cơ thể và tình trạng khớp gối của mỗi người.
Với người khỏe mạnh, chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường, không có cảm giác đau mỏi và kết quả X-quang khớp gối tốt, bạn có thể thoải mái leo cầu thang để rèn luyện sức khỏe.
Nếu bạn thừa cân, béo phì, có cấu trúc chân vòng kiềng hoặc chân chữ X, kết quả X-quang cho thấy khe khớp hẹp hơn so với độ tuổi, cần hạn chế leo cầu thang. Chỉ nên thực hiện khi bất khả kháng (như phải di chuyển lên phòng ngủ) để phòng ngừa thoái hóa khớp gối sớm.
Với người đã thoái hóa khớp gối ở mức độ trung bình hoặc nặng, tuyệt đối không nên leo lên xuống cầu thang nhiều lần trong ngày. Việc này không chỉ đẩy nhanh tốc độ thoái hóa mà còn làm tăng nguy cơ té ngã, gây chấn thương nguy hiểm.
Theo các tài liệu chuyên ngành chấn thương chỉnh hình và vật lý trị liệu, một bệnh nhân thoái hóa khớp gối chỉ nên đi bộ (bao gồm cả sinh hoạt cá nhân và tập luyện) khoảng 3.000-6.000 bước mỗi ngày, tương đương 2-4 km.
Tốt nhất, khi gặp vấn đề về khớp gối hoặc dự định bắt đầu một thói quen tập luyện mới, nên gặp bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá, thiết kế lộ trình vận động an toàn, phù hợp nhất với bản thân.
BS.CK2
Khoa Chi dưới, Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP HCM
