Không ít người kiên trì ăn ít, hạn chế tinh bột, thậm chí áp dụng chế độ kiểm soát đường huyết đang "gây sốt" ở Hàn Quốc nhưng cân nặng vẫn gần như không thay đổi. Theo một bác sĩ Đông y, nguyên nhân có thể không nằm ở việc bạn ăn quá nhiều, mà ở tình trạng mất cân bằng chuyển hóa của cơ thể. Nếu thuộc nhóm thể chất này, chỉ kiểm soát đường huyết thôi là chưa đủ.
Những năm gần đây, giới trẻ Hàn Quốc, đặc biệt là thế hệ MZ (Millennials và Gen Z), truyền tai nhau phương pháp giảm cân mang tên MZ Diet. Nhiều ngôi sao như thành viên IVE Ahn Yujin (Autumn), ca sĩ IU hay diễn viên Son Ye Jin cũng từng chia sẻ những nguyên tắc ăn uống tương tự để giữ vóc dáng.
Điểm cốt lõi của chế độ ăn này là hạn chế tình trạng đường huyết tăng vọt sau bữa ăn (Glucose Spike) bằng cách thay đổi thứ tự ăn uống và ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp. Tuy nhiên, theo bác sĩ Đông y Lin Guanliang (Phòng khám Đông y Kyoto Hall, Đài Loan, Trung Quốc), phương pháp này không phải "chìa khóa vạn năng" cho tất cả mọi người.
Chế độ MZ Diet nổi tiếng ở Hàn Quốc hoạt động như thế nào?
MZ Diet khuyến khích mọi người ăn theo thứ tự:
Rau xanh trước.
Thực phẩm giàu protein tiếp theo.
Cuối cùng mới ăn tinh bột.
Cách ăn này giúp chất xơ làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate, hạn chế đường huyết tăng quá nhanh sau bữa ăn. Khi đường huyết ổn định hơn, insulin cũng ít tăng đột biến, từ đó giảm cảm giác đói và hạn chế tích trữ mỡ.
Theo bác sĩ Lin, nguyên tắc này khá tương đồng với quan điểm của Đông y về việc bảo vệ chức năng tỳ vị và duy trì quá trình chuyển hóa ổn định.
Có một kiểu cơ thể càng kiêng càng khó giảm cân
Tuy nhiên, trên thực tế, bác sĩ Lin cho biết ông gặp không ít bệnh nhân đã áp dụng nhiều phương pháp giảm cân, ăn uống rất nghiêm ngặt nhưng cân nặng vẫn "đứng yên".
Theo Đông y, những người này thường thuộc nhóm "vị nhiệt thấp trở" (vị nhiệt ẩm trọng) - tình trạng cơ thể vừa có "nhiệt" ở dạ dày vừa tích tụ nhiều "thấp", khiến quá trình chuyển hóa hoạt động kém hiệu quả.
Những người thuộc nhóm này thường có các biểu hiện:
Ăn khỏe, nhanh đói.
Thích đồ ngọt, đồ chiên rán hoặc món nhiều gia vị.
Dễ khô miệng, hôi miệng.
Ban ngày ăn rất ít nhưng tối hoặc đêm lại khó kiểm soát cơn thèm ăn.
Có người ăn không quá nhiều nhưng cân nặng vẫn không giảm.
Theo bác sĩ Lin, vấn đề không đơn thuần nằm ở lượng thức ăn, mà là khả năng chuyển hóa của cơ thể đã bị rối loạn. Vì vậy, nếu chỉ thay đổi thứ tự ăn mà không cải thiện tình trạng này thì hiệu quả giảm cân thường rất hạn chế.
Vì sao đã kiểm soát đường huyết mà vẫn không gầy?
Bác sĩ Lin lý giải có ba nguyên nhân chính.
1. Cảm giác thèm ăn không chỉ do tâm lý
Khi "nhiệt" ở dạ dày tăng cao, cơ thể sẽ liên tục thèm đồ ngọt hoặc tinh bột tinh chế.
Đây là phản ứng sinh lý chứ không đơn thuần do thiếu ý chí. Vì vậy, nhiều người dù hiểu rõ nguyên tắc ăn uống nhưng vẫn rất khó duy trì lâu dài.
2. Cơ thể hấp thu dinh dưỡng kém
Theo Đông y, tỳ vị có nhiệm vụ chuyển hóa thức ăn thành năng lượng.
Nếu chức năng này suy giảm, ngay cả khi ăn thực phẩm lành mạnh, cơ thể vẫn không sử dụng hiệu quả. Não bộ sẽ tiếp tục phát tín hiệu đói, tạo thành vòng luẩn quẩn "ăn rồi vẫn đói - càng đói càng muốn ăn".
3. Chuyển hóa chậm khiến mỡ dễ tích tụ
Một số người ăn không nhiều nhưng mỡ, đặc biệt là mỡ bụng, vẫn tích tụ nhanh.
Theo bác sĩ Lin, điều này liên quan đến khả năng chuyển hóa suy giảm, khiến năng lượng dư thừa dễ chuyển thành mỡ hơn so với người có hệ chuyển hóa khỏe mạnh.
Muốn giảm cân hiệu quả, bác sĩ khuyên áp dụng thêm 5 nguyên tắc
Theo chuyên gia, người thuộc nhóm "vị nhiệt thấp trở" vẫn có thể áp dụng MZ Diet, nhưng cần kết hợp thêm những thay đổi trong lối sống để cải thiện khả năng chuyển hóa.
1. Ăn đúng thứ tự
Bắt đầu bữa ăn bằng rau xanh, tiếp theo là protein và cuối cùng mới ăn tinh bột để giúp đường huyết tăng chậm hơn và tạo cảm giác no lâu.
2. Ưu tiên tinh bột nguyên cám
Nên lựa chọn khoai lang, bí đỏ, gạo lứt hoặc các loại ngũ cốc nguyên hạt thay cho cơm trắng, bánh mì trắng hay mì tinh chế.
Ngoài ra, để tinh bột nguội sau khi nấu hoặc bảo quản lạnh trước khi ăn sẽ giúp hình thành tinh bột kháng, góp phần làm chậm quá trình hấp thu đường.
3. Hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ và đường
Đồ chiên rán, thực phẩm quá ngọt hoặc nhiều gia vị được cho là dễ làm tăng tình trạng "thấp nhiệt", khiến quá trình chuyển hóa càng kém hiệu quả.
4. Đi bộ khoảng 15 phút sau bữa ăn
Thói quen đơn giản này không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn giúp ổn định đường huyết sau ăn.
5. Ngủ trưa ngắn vào đầu giờ chiều
Một giấc ngủ khoảng 15-20 phút vào khoảng 14-15 giờ có thể giúp cơ thể phục hồi năng lượng, giảm cảm giác mệt mỏi và hạn chế việc tìm đến đồ ngọt để tỉnh táo hơn.
Khi nào nên đi khám?
Bác sĩ Lin khuyến cáo, nếu đã duy trì chế độ ăn uống lành mạnh trong thời gian dài nhưng vẫn thường xuyên gặp các tình trạng như ăn rất nhanh đói, luôn mệt mỏi, cân nặng "đứng yên" hoặc liên tục tăng, nên đến cơ sở y tế để được đánh giá nguyên nhân.
Ông cũng đưa ra một số dấu hiệu thường gặp của người thuộc nhóm "vị nhiệt thấp trở". Nếu có từ 3 biểu hiện trở lên, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ Đông y:
Buồn ngủ, uể oải sau khi ăn.
Càng kiêng đồ ngọt càng thèm.
Hơi thở có mùi, miệng nhớt, lưỡi có rêu vàng dày.
Phân dính, khó trôi.
Mỡ bụng nhiều, chân dễ phù.
Ban ngày ăn rất ít nhưng tối hoặc đêm dễ ăn mất kiểm soát.
Theo bác sĩ Lin, MZ Diet là một hướng tiếp cận hợp lý trong việc kiểm soát cân nặng, nhưng với những người có tình trạng chuyển hóa hoặc thể chất mất cân bằng, thay đổi cách ăn thôi chưa đủ. Muốn giảm cân bền vững, cần kết hợp chế độ dinh dưỡng, vận động, nghỉ ngơi và điều trị phù hợp để cải thiện khả năng chuyển hóa của cơ thể.
