Rất nhiều cha mẹ có một niềm tin ngầm rằng con còn nhỏ, cứ để con tập trung học, việc nhà để lớn rồi tính. Nhưng một nghiên cứu kéo dài hơn hai thập kỷ của Đại học Minnesota (Mỹ) lại chỉ ra điều ngược lại. Trên thực tế, khoảng thời gian cha mẹ nghĩ là "còn sớm" ấy chính là giai đoạn vàng quyết định.
Thí nghiệm theo dõi 84 đứa trẻ trong suốt 20 năm
Năm 2002, Tiến sĩ Marty Rossmann, khi đó là giáo sư tại Đại học Minnesota, đã phân tích dữ liệu theo dõi 84 đứa trẻ qua bốn giai đoạn từ tuổi mẫu giáo, đến khoảng 10 tuổi, 15 tuổi và cuối cùng là khi bước vào giữa độ tuổi 20. Bà so sánh giữa hai nhóm, một là nhóm được giao việc nhà từ rất sớm (3-4 tuổi) và nhóm còn lại không làm việc nhà hoặc chỉ bắt đầu khi đã là thiếu niên.
Kết quả gây bất ngờ là những người bắt đầu làm việc nhà từ năm 3-4 tuổi, khi trưởng thành có xu hướng có mối quan hệ gia đình và bạn bè tốt hơn, đạt thành tích học tập và sự nghiệp sớm tốt hơn, đồng thời có khả năng tự lập cao hơn hẳn so với nhóm còn lại. Yếu tố dự đoán thành công rõ rệt nhất ở tuổi trưởng thành hóa ra không phải điểm số hồi nhỏ mà là việc trẻ có được giao việc nhà từ sớm hay không.
Ảnh minh họa
Vì sao "sớm" lại quan trọng hơn "nhiều"?
Theo cách lý giải phổ biến từ các nhà giáo dục dựa trên nghiên cứu này, trẻ mẫu giáo có xu hướng tự nguyện muốn giúp đỡ người lớn, đây là một bản năng phát triển tự nhiên. Nếu cha mẹ tận dụng đúng giai đoạn này, đưa việc nhà trở thành thói quen từ khi trẻ còn hào hứng muốn giúp, thì hành vi có trách nhiệm sẽ dần trở thành một phần tính cách khi trẻ lớn lên.
Ngược lại, nếu cha mẹ bỏ qua giai đoạn này, thường vì nghĩ con còn quá nhỏ để làm được gì, hoặc vì để con làm mất thời gian hơn là tự làm thì đến tuổi thiếu niên, việc bắt con làm việc nhà sẽ dễ vấp phải phản kháng hơn nhiều, vì lúc này nó không còn là thói quen mà trở thành một yêu cầu bị áp đặt.
Nghiên cứu cũng cho thấy điều quan trọng không nằm ở việc trẻ làm chính xác công việc gì, mà nằm ở cảm giác trẻ có được. Một đứa trẻ được giao việc nhà đều đặn dần hình thành cảm giác bản thân có năng lực, có đóng góp thực sự cho gia đình thay vì chỉ là đối tượng được người lớn phục vụ. Cảm giác "mình có giá trị vì mình đóng góp được" chính là nền tảng tâm lý nuôi dưỡng sự tự tin và tinh thần trách nhiệm khi trưởng thành.
Đừng nhầm "yêu con" với "làm hộ con"
Không ít cha mẹ Việt, đặc biệt ở thành phố, có xu hướng làm hộ con gần như mọi việc từ dọn đồ chơi, chuẩn bị cặp sách, đến sắp xếp quần áo... vì nghĩ đơn giản là con còn nhỏ, để con tập trung học là đủ. Nhưng theo tinh thần của nghiên cứu này, đó vô tình là đang tước đi của con chính giai đoạn vàng để hình thành ý thức trách nhiệm và sự tự lập.
Ảnh minh họa
Điều đáng mừng là áp dụng bài học này không hề khó hay tốn kém. Trẻ 2-3 tuổi đã có thể cất đồ chơi vào giỏ, lau bàn ăn cùng bố mẹ. Trẻ mẫu giáo có thể tự dọn bát đĩa của mình, tưới cây, cho thú cưng ăn. Không cần một danh sách việc nhà đồ sộ, chỉ cần bắt đầu sớm, đều đặn và để trẻ cảm nhận được mình đang đóng góp thực sự cho gia đình, chứ không phải "chơi cho vui" hay chỉ để lấy lòng cha mẹ.
Ngay bây giờ, hãy thử xem lại, có bao nhiêu việc chúng ta đang "làm hộ" con mỗi ngày, chỉ vì tiện tay hơn là mất công dạy con tự làm?
