Ngày trước, loại cây này mọc hoang ở ven rừng, bờ rào, sườn núi và thường bị người dân xem như cỏ dại, thậm chí nhổ bỏ để lấy đất canh tác. Ít ai ngờ rằng vài năm trở lại đây, rễ của nó lại trở thành mặt hàng được nhiều người tìm mua, có thời điểm lên tới 400.000 - 600.000 đồng/kg.
Loại cây được nhắc đến là sâm cau, một loại dược liệu tự nhiên lâu đời trong y học cổ truyền. Nhờ xu hướng sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc thiên nhiên ngày càng phổ biến, sâm cau từ một loài cây ít được chú ý đã trở thành mặt hàng được nhiều thương lái thu gom.
Từ cây mọc hoang thành dược liệu được săn tìm. Ảnh minh họa
Sâm cau thường sinh trưởng tự nhiên ở những khu vực có khí hậu ẩm, đặc biệt là vùng núi, bìa rừng và những nơi có nhiều cây bụi. Trước đây, do chưa hiểu rõ giá trị, nhiều người chỉ xem đây là loại cây dại không mang lại lợi ích kinh tế.
Tuy nhiên, khi nhu cầu sử dụng dược liệu nam tăng cao, phần rễ sâm cau bắt đầu được quan tâm. Người dân vùng núi tìm kiếm, khai thác và cung cấp cho các cơ sở đông y, nhà thuốc y học cổ truyền hoặc các kênh bán hàng trực tuyến.
Để thu hái được một kg rễ sâm cau, người đi rừng phải mất nhiều giờ đào bới, phân loại và làm sạch. Công việc này đòi hỏi kinh nghiệm bởi trong tự nhiên có những loại cây hình dáng tương tự nhưng không phải tất cả đều có giá trị sử dụng.
Thời gian qua, rễ sâm cau khô thường được bán với giá khoảng 400.000 - 600.000 đồng/kg tùy chất lượng, nguồn gốc và cách sơ chế. Những sản phẩm được làm sạch, đóng gói kỹ hoặc có chứng nhận rõ ràng có thể có giá cao hơn.
Nguồn tiêu thụ của loại dược liệu này chủ yếu đến từ các cửa hàng thuốc nam, phòng khám y học cổ truyền và thị trường trực tuyến. Một số thương lái thu mua trực tiếp từ người dân địa phương rồi phân phối đến các cơ sở kinh doanh dược liệu.
Không chỉ được bán trong nước, một phần sản phẩm còn được đưa sang một số thị trường có nhu cầu về dược liệu tự nhiên.
Ảnh minh họa
Cùng với sự nổi tiếng của sâm cau, trên mạng xã hội cũng xuất hiện nhiều quảng cáo thổi phồng công dụng, gắn loại cây này với khả năng chữa nhiều bệnh hoặc cải thiện sức khỏe vượt trội.
Các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần tìm hiểu kỹ nguồn gốc sản phẩm, tránh mua phải dược liệu giả hoặc nhầm với những loại cây có hình dáng tương tự nhưng không có tác dụng như mong muốn. Đặc biệt, việc sử dụng các loại rễ cây tự nhiên cần có sự tư vấn phù hợp, không nên tự ý dùng theo lời truyền miệng.
Nhận thấy giá trị kinh tế của sâm cau, nhiều hộ dân ở một số vùng miền núi đã thay đổi cách nhìn về loài cây này. Thay vì coi là cây dại cần loại bỏ, họ bắt đầu giữ lại, nhân giống và trồng thử nghiệm để tạo nguồn nguyên liệu ổn định.
Tuy nhiên, do phần lớn sâm cau hiện nay vẫn được khai thác từ tự nhiên, việc thu hái ồ ạt có thể khiến nguồn cây suy giảm. Các chuyên gia cho rằng cần có hướng phát triển bền vững, kết hợp giữa bảo tồn nguồn gen và trồng dược liệu để tránh nguy cơ cạn kiệt.
Từng là loài cây mọc ven đường chẳng mấy ai để ý, sâm cau đang cho thấy giá trị mới khi nhu cầu về dược liệu thiên nhiên ngày càng tăng. Dù vậy, người tiêu dùng vẫn cần tỉnh táo trước những lời quảng cáo quá mức và lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng để tránh rủi ro.
Sâm cau có độc nên khi sơ chế cần đảm bảo sơ chế đúng cách để loại bỏ bớt độc tố. Có thể ngâm nước vo gạo 1 đêm.
Sâm cau là vị thuốc có tính táo nhiệt, dễ tổn thương âm. Vì vậy không nên dùng cho người "âm hư hỏa vượng" hay những ngày thời tiết nắng nóng.
Sâm cau dùng liều cao và kéo dài có thể gây cường dương mạnh, hao tổn tinh lực.
Những người thể trạng kém, thể trạng hư yếu không nên dùng.
Trẻ em, phụ nữ có thai không nên dùng sâm cau ngâm rượu.
