Chất trắng là phần nằm sâu trong não, gồm các sợi trục thần kinh kết nối các vùng não với nhau và giữa não với tủy sống. Các sợi này được bao bọc bởi lớp myelin giúp dẫn truyền xung thần kinh ổn định, đảm bảo các chức năng như vận động, trí nhớ, ngôn ngữ, cảm xúc.
ThS.BS Nguyễn Thị Hải Yến, Khoa Thần kinh Đột quỵ, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết tổn thương chất trắng có thể do lão hóa hoặc bệnh lý. Tổn thương chất trắng do lão hóa (lành tính) thường gặp ở người cao tuổi, mức độ nhẹ, tiến triển chậm, có thể không gây triệu chứng rõ ràng. Đây được xem là một phần của quá trình lão hóa tự nhiên của não.
Tổn thương chất trắng bệnh lý thường liên quan đến bệnh lý mạch máu não nhỏ, xảy ra khi hệ mạch máu nhỏ trong não bị tổn thương, làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng mô não. Thường xảy ra ở người có nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc hút thuốc lá.
Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chưa có triệu chứng rõ ràng. Khi tổn thương tiến triển, có thể xuất hiện các biểu hiện như giảm trí nhớ, khó tập trung, phản ứng chậm, đi lại không vững, dễ chóng mặt hoặc mất thăng bằng. Một số trường hợp có thay đổi cảm xúc như lo âu hoặc buồn bã. Do diễn tiến từ từ, các biểu hiện này dễ bị nhầm với lão hóa bình thường.
Bệnh nhân chụp cộng hưởng từ (MRI) não để chẩn đoán tình trạng tổn thương chất trắng. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Chẩn đoán bệnh chủ yếu dựa vào chụp MRI não. Bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương dựa trên số lượng, vị trí và phạm vi lan rộng của các vùng bất thường. Mức độ tổn thương chất trắng càng nặng, nguy cơ suy giảm nhận thức, sa sút trí tuệ do mạch máu và đột quỵ càng cao.
Tình trạng tổn thương chất trắng bệnh lý có thể dẫn đến nhiều biến chứng như suy giảm nhận thức, ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng xử lý thông tin và sinh hoạt độc lập. Người bệnh thường đi không vững, bước ngắn, đi chậm, dễ té ngã do rối loạn dáng đi. Thoái hóa chất trắng bệnh lý còn gây rối loạn cảm xúc khiến người bệnh trầm cảm, lo âu.
Bác sĩ Hải Yến lưu ý không phải mọi trường hợp tổn thương chất trắng trên MRI đều nguy hiểm. Bởi tổn thương chất trắng do yếu tố lão hóa không đáng lo ngại. Người bệnh nên đi khám để được bác sĩ chuyên khoa theo dõi và đánh giá kỹ nhằm xác định đúng bản chất của tổn thương.
Đồng thời kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu; duy trì vận động, bỏ thuốc lá, rượu bia và tái khám định kỳ tại bệnh viện có thể giúp làm chậm tiến triển tổn thương chất trắng, giảm nguy cơ biến chứng.
| Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp |
