Bé 5 tuổi bị sỏi niệu quản

Bé Lợi, 5 tuổi, đau bụng ba ngày, chụp CT ghi nhận sỏi 8x10 mm rơi từ thận xuống niệu quản gây ứ nước độ một.

PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết sỏi hệ tiết niệu là bệnh lý thường gặp ở người lớn. "Đây là lần đầu tiên chúng tôi ghi nhận bé 5 tuổi có sỏi niệu quản", bác sĩ cho hay.

Theo PGS Chuyên, sỏi thận ở trẻ em tiềm ẩn nguy cơ cao và diễn tiến nhanh hơn người lớn do cấu trúc đường tiết niệu rất nhỏ và thận đang trong giai đoạn phát triển. Nếu không được điều trị kịp thời có thể gây tắc nghẽn và ứ nước, nhiễm trùng đường tiết niệu, sốc nhiễm trùng... Bé Lợi có viên sỏi khá lớn, nằm trong niệu quản và cản trở dòng nước tiểu. Nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài, chức năng thận có thể bị ảnh hưởng.

ThS.BS Nguyễn Trường Hoan, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, cho biết nội soi tán sỏi ngược dòng bằng laser là phương pháp điều trị triệt để nhất. Tuy nhiên, lòng niệu quản của trẻ nhỏ rất hẹp, nguy cơ ống soi không thể đưa vào hoặc gây tổn thương, rách, thủng niệu quản rất cao. Nếu thủ thuật thất bại, bệnh nhi có thể phải chuyển sang mổ nội soi sau phúc mạc, mức độ xâm lấn và biến chứng cao hơn, có thể dẫn đến hình thành mô sẹo, gây hẹp niệu quản về sau, ảnh hưởng đến sự lưu thông nước tiểu và chức năng thận của trẻ.

Với bé Lợi, êkíp chọn loại máy soi phối hợp cả hai loại ống soi cứng và mềm, đường kính chỉ nhỉnh hơn 2 mm để có thể đưa vào niệu quản. Thao tác cần thận trọng, chính xác nhằm hạn chế ma sát, tổn thương thành niệu quản non yếu.

Bệnh nhi được gây mê suốt thời gian thủ thuật với liều lượng thuốc được tính toán kỹ, duy trì độ mê sâu ổn định. Các bác sĩ theo dõi sát các chỉ số sinh hiệu như huyết áp, nhịp tim, nồng độ oxy, đảm bảo bệnh nhi không xảy ra phản xạ co thắt hay cử động ngoài ý muốn.

Bác sĩ Hoan đưa ống nội soi ngược dòng qua đường tiểu tự nhiên, không cần rạch da. Khi tiếp cận viên sỏi sát bể thận, bác sĩ dùng ống soi cứng kích thước nhỏ để tán vụn sỏi bằng laser. Do sỏi nằm cao, một số mảnh trôi ngược lên đài thận nên bác sĩ chuyển sang ống soi mềm, tiếp cận các vị trí sâu và dùng laser tán nhỏ hoàn toàn phần sỏi còn lại.

Bác sĩ đặt một ống thông JJ (stent niệu quản) để lưu thông nước tiểu và giảm áp lực đường niệu cho bệnh nhi. Bé xuất viện sau hai ngày hậu phẫu, được rút ống JJ sau hai tuần.

PGS Chuyên tư vấn phụ huynh thực hiện xét nghiệm hormone tuyến cận giáp cho bé để tầm soát bệnh lý rối loạn chuyển hóa nhằm xác định nguyên nhân gây bệnh, từ đó phòng ngừa nguy cơ tái phát.

Sỏi tiết niệu ở trẻ em là các khối khoáng chất hình thành tại thận, niệu quản, bàng quang hoặc niệu đạo. Bệnh thường liên quan rối loạn chuyển hóa, nội tiết hoặc dị tật đường tiểu bẩm sinh. Khi các khoáng chất kết tinh, sỏi có thể gây tắc nghẽn, ảnh hưởng chức năng thận.

Giai đoạn đầu, trẻ có thể đau quặn vùng hông lưng hoặc bụng dưới, buồn nôn, nôn, dễ nhầm với bệnh tiêu hóa. Trẻ nhỏ chưa biết mô tả cơn đau nên việc nhận biết bệnh càng khó khăn.

Để phòng ngừa và ngăn bệnh tái phát, bác sĩ Hoan lưu ý phụ huynh cho trẻ uống đủ nước mỗi ngày, không nhịn tiểu, giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, không tự ý bổ sung canxi hay vitamin D liều cao. Chủ động tầm soát chuyên sâu các bệnh lý chuyển hóa nền ngay khi trẻ có dấu hiệu bất thường về đường tiết niệu. Trường hợp có dị tật hoặc bất thường cấu trúc đường tiết niệu, trẻ cần được khám sớm và điều trị phù hợp để hạn chế tình trạng ứ đọng nước tiểu, tạo điều kiện hình thành sỏi.