Thạc sĩ - bác sĩ nội trú Ngô Thanh Hùng, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết mỡ dưới da nằm ngay dưới da, có thể sờ, véo được ở bụng, hông, đùi, cánh tay... Về sinh học, mỡ dưới da không hoàn toàn "vô hại", nhưng nó thường đóng vai trò như kho dự trữ năng lượng tương đối an toàn.
Người cân đối nhưng bụng to thường có nhiều mỡ nội tạng, các vấn đề rối loạn chuyển hóa
ẢNH MINH HỌA: L.C tạo từ AI
Mỡ nội tạng nằm sâu trong ổ bụng, bao quanh ruột, gan, tụy và các cơ quan nội tạng. Không thể đánh giá chính xác bằng cách véo da bụng. Người có bụng căng, eo lớn nhưng lớp mỡ dưới da không quá dày vẫn có thể có nhiều mỡ nội tạng. Mỡ nội tạng hoạt động như một "cơ quan nội tiết - miễn dịch" bất lợi: nó thúc đẩy đề kháng insulin, tăng sản xuất triglyceride, rối loạn lipid máu, tăng tình trạng viêm mức độ thấp.
Đây là lý do "người gầy nhưng bụng to" không nên tự trấn an bằng cân nặng. Y học gọi tình trạng này là người cân nặng bình thường nhưng tỷ lệ mỡ cao hoặc rối loạn chuyển hóa với kiểu hình đặc trưng là BMI bình thường nhưng tỷ lệ mỡ cao, cơ thấp, vòng eo lớn hoặc có mỡ nội tạng. Nhóm này có thể có huyết áp, đường huyết, triglyceride, men gan và nguy cơ tim mạch xấu hơn người cùng BMI nhưng nhiều cơ, ít mỡ bụng.
Làm thế nào để giảm mỡ nội tạng
Theo bác sĩ Hùng, nhiều người chỉ chú trọng mục tiêu giảm cân, tuy nhiên điều quan trọng là giảm vòng eo, giảm mỡ nội tạng, tăng khối cơ và cải thiện chỉ số chuyển hóa. Những người làm việc có xu hướng tĩnh tại (công việc văn phòng, công việc ít vận động) nên tự đo vòng eo mỗi tháng, đo huyết áp để kiểm tra tình trạng sức khỏe. Trong đó vòng eo nên nhỏ hơn một nửa chiều cao; nếu vòng eo/chiều cao ≥ 0,5 thì nguy cơ chuyển hóa tăng. Nếu có tiền sử gia đình tiểu đường, tăng huyết áp hoặc bệnh mạch vành có thể là một yếu tố nguy cơ cho mắc các bệnh tim mạch sớm.
Về vận động, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành nên đạt 150 - 300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, hoặc 75 - 150 phút cường độ mạnh, kèm tập tăng sức mạnh cơ ít nhất 2 ngày mỗi tuần. Với người ngồi nhiều, không nên chờ đến cuối tuần mới tập bù. Các khuyến cáo đái tháo đường cũng nhấn mạnh việc ngắt quãng thời gian ngồi ít nhất mỗi 30 phút để có lợi cho kiểm soát đường huyết. Cũng cần lưu ý việc giảm mỡ bụng cần sự phối hợp vận động toàn thân, tập sức bền cơ và kiểm soát ăn uống, thay vì chỉ tập trung vào các bài tập đơn lẻ ở vùng bụng.
Người làm việc văn phòng không nên ngồi lâu, cần ngắt quãng thời gian ngồi ít nhất mỗi 30 phút
ẢNH MINH HỌA: L.C tạo bởi G.M
Về ăn uống, nguyên tắc nền tảng là giảm năng lượng dư thừa nhưng không ăn kiêng cực đoan. Mô hình phù hợp gồm: 1/2 đĩa là rau; 1/4 là đạm tốt như cá, trứng, đậu, thịt nạc, sữa chua không đường; 1/4 là tinh bột nguyên hạt hoặc ít tinh chế như gạo lứt, khoai, yến mạch. Hạn chế nước ngọt, trà sữa, bánh ngọt, rượu bia, thịt chế biến, thức ăn chiên và thực phẩm siêu chế biến.
"Nghiên cứu cho thấy can thiệp lối sống với mục tiêu giảm khoảng 7% cân nặng và vận động ít nhất 150 phút/tuần làm giảm 58% nguy cơ tiến triển tiểu đường loại 2 ở người nguy cơ cao. Giảm mỡ nội tạng không cần phương pháp cầu kỳ nhưng cần chú ý giảm ngồi lâu, tăng cơ, ăn đúng và duy trì các thói quen trên đủ lâu", bác sĩ Hùng khuyến cáo.
