Chỉ số huyết áp bình thường < 120/80 mmHg. Cơn tăng huyết áp cấp tính xảy ra khi huyết áp đột ngột tăng cao trên 180/120 mmHg.
ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết người bị huyết áp cao có thể từng trải qua cơn tăng huyết áp cấp tính. Những người chưa từng có vấn đề về huyết áp trước đây cũng có khả năng gặp phải tình trạng này.
Y học chia thành hai loại tăng huyết áp cấp tính chính: tăng huyết áp khẩn cấp (huyết áp rất cao nhưng không có dấu hiệu tổn thương cơ quan đích) và tăng huyết áp cấp cứu (huyết áp tăng cao gây tổn thương các cơ quan như tim, mắt, não, thận, động mạch chủ...).
Kiểm tra huyết áp thường xuyên để điều trị kịp thời nếu phát hiện tăng huyết áp. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Trong đó, tăng huyết áp khẩn cấp thường không có triệu chứng, cách duy nhất để nhận biết là đo huyết áp. Một số ít trường hợp có dấu hiệu bồn chồn, xây xẩm, đau đầu nhẹ, chảy máu cam, khó thở. Bác sĩ Kiều chia sẻ từng tiếp nhận nhiều bệnh nhân không có tiền sử tăng huyết áp, không triệu chứng rõ ràng, khi đo phát hiện huyết áp tâm thu (chỉ số trên) trên 200 mmHg.
Với cơn tăng huyết áp cấp cứu, bệnh nhân biểu hiện bằng cơn đau ngực, chóng mặt, khó thở, đánh trống ngực, đi tiểu ít hơn bình thường, co giật, đau đầu dữ dội. Mức độ nặng, người bệnh có kèm theo triệu chứng, dấu hiệu đột quỵ như cơ mặt xệ xuống, nói lắp, yếu tay chân, thay đổi thị lực (đau mắt, mất thị lực, nhìn mờ).
Nguyên nhân phổ biến gây tăng huyết áp cấp tính là không dùng thuốc theo đúng chỉ định, người bệnh không uống đúng liều lượng hoặc tự ý ngừng thuốc.
Các lý do khác bao gồm bệnh thận, vấn đề về nội tiết, lo lắng quá mức hoặc hoảng loạn, ăn quá nhiều muối, sử dụng các chất gây nghiện, chấn thương đầu, u não, đang uống thuốc điều trị bệnh khác như steroid, thuốc chống trầm cảm, một số thuốc trị cảm cúm... Nguy cơ tăng huyết áp cấp tính sẽ cao hơn ở người béo phì (chỉ số BMI từ 30 trở lên), nam giới, không dùng thuốc huyết áp đều đặn, sử dụng thuốc không được kê đơn.
Tăng huyết áp cấp cứu có thể làm tổn thương các cơ quan nội tạng, gồm suy giảm chức năng tim đột ngột, tích tụ dịch trong phổi gây phù phổi cấp, mất chức năng thận đột ngột, chảy máu quanh não... Người bệnh cần được đưa đi cấp cứu ngay khi có dấu hiệu. Bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhân dùng thuốc hạ áp đường uống hoặc truyền tĩnh mạch, mục tiêu đưa huyết áp về mức an toàn. Tùy thuộc tổn thương cơ quan nào và mức độ, bác sĩ có phác đồ điều trị phù hợp.
Sau điều trị, người bệnh cần theo dõi huyết áp thường xuyên để tránh tái nhập viện. Duy trì cân nặng lý tưởng, tránh thừa cân béo phì, kiểm soát lượng muối natri đưa vào cơ thể, hạn chế sử dụng rượu bia, chế độ dinh dưỡng tốt cho tim, tập thể dục đều đặn, bỏ hút thuốc lá. Bệnh nhân đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, mắc bệnh thận mạn tính... cần điều trị ổn định.
Bác sĩ Kiều khuyến nghị người có yếu tố nguy cơ nên đo huyết áp thường xuyên tại nhà. Không tự ý chẩn đoán bệnh hay uống các loại thuốc giảm đau, nhức đầu, rối loạn tiền đình... dẫn đến chậm trễ điều trị. Người khỏe mạnh cũng nên kiểm tra huyết áp định kỳ để phát hiện sớm bất thường và can thiệp kịp thời.
| Độc giả gửi câu hỏi về tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp |
