Ai cần đo loãng xương?
Người cao tuổi, người có bệnh nền, dùng thuốc kéo dài hoặc từng gãy xương sau va chạm nhẹ nên đo loãng xương sớm bằng phương pháp DXA.
Loãng xương thường tiến triển âm thầm, ở giai đoạn đầu người bệnh hầu như không cảm thấy đau hay xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Nhiều trường hợp chỉ được chẩn đoán sau khi gặp biến cố như gãy xương do va chạm nhẹ, lún xẹp đốt sống, giảm chiều cao hoặc gù lưng rõ rệt.
Theo Kỹ thuật viên Vương Hoài Khanh, Đơn vị Cận Lâm sàng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, không nên chờ đến khi xuất hiện cơn đau mới chủ động tầm soát. Quyết định kiểm tra mật độ xương thường căn cứ vào độ tuổi, tiền sử gãy xương, bệnh lý nền và các loại thuốc đang sử dụng.
Hiện nay, phương pháp đo loãng xương phổ biến nhất là hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA) tại vị trí cột sống thắt lưng và khớp háng. Kết quả giúp bác sĩ đánh giá độ chắc khỏe của khung xương và nguy cơ gãy xương trong tương lai.
Khi bị loãng xương, mật độ xương giảm dễ dẫn dến gãy tự nhiên. Ảnh: EXSON
Để đưa ra chẩn đoán chính xác, bác sĩ cần kết hợp thêm các yếu tố nguy cơ khác như độ tuổi, tiền sử té ngã và bệnh nền đi kèm. Một số thiết bị đo mật độ xương tại gót chân có thể dùng để sàng lọc ban đầu, nhưng không thể thay thế phương pháp DXA tại cột sống và khớp háng. Nếu kết quả tại gót chân bất thường, người bệnh vẫn cần thực hiện lại bằng phương pháp chuẩn.
Phụ nữ từ 65 tuổi
Nên chủ động đo loãng xương định kỳ dù chưa từng bị đau hay gãy xương. Phụ nữ sau mãn kinh dưới 65 tuổi nên kiểm tra sớm nếu thuộc nhóm nhẹ cân, từng gãy xương, mãn kinh sớm, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia hoặc có cha mẹ từng gãy cổ xương đùi.
Nam giới từ 70 tuổi
Theo một số hướng dẫn chuyên môn, nam giới từ độ tuổi 70 nên cân nhắc kiểm tra. Nam giới trẻ hơn cần đo khi có tiền sử gãy xương, nhẹ cân, suy giảm nội tiết tố, mắc các bệnh làm yếu xương hoặc dùng thuốc gây mất xương kéo dài.
Người từng gãy xương sau chấn thương nhẹ
Các vị trí gãy thường gặp do loãng xương gồm cổ xương đùi, đốt sống, cổ tay và đầu trên xương cánh tay. Ngược lại, gãy xương do lực tác động mạnh như tai nạn giao thông hay ngã từ trên cao không nhất thiết xuất phát từ loãng xương.
Người có dấu hiệu lún đốt sống
Xuất hiện cơn đau lưng đột ngột, chiều cao suy giảm dần hoặc dáng đi khòm, gù lưng là những dấu hiệu cảnh báo. Lúc này, người bệnh cần đến bệnh viện để chụp X-quang hoặc các chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, kết hợp đo DXA khi có chỉ định.
Người dùng thuốc và mắc bệnh mạn tính
Bệnh nhân sử dụng corticoid kéo dài, dùng thuốc điều trị ung thư gây ảnh hưởng nội tiết, mắc bệnh tuyến giáp, cận giáp, thận mạn tính, rối loạn hấp thu đường ruột hay bệnh viêm mạn tính cần được bác sĩ đánh giá để chỉ định thời điểm đo thích hợp.
Người trẻ tuổi có yếu tố nguy cơ
Người trẻ khỏe mạnh không cần kiểm tra định kỳ. Tuy nhiên, người từng gãy xương sau cú ngã nhẹ, gãy xương tái diễn nhiều lần, mất kinh kéo dài, rối loạn ăn uống, suy kiệt hoặc phải nằm bất động dài ngày vẫn cần được tầm soát. Ở người trẻ, chỉ số mật độ xương thấp chưa đủ để kết luận mắc bệnh; bác sĩ sẽ phân tích sâu để tìm kiếm nguyên nhân thứ phát tiềm ẩn.
Đau lưng hay đau khớp đơn thuần không đồng nghĩa với loãng xương. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như đau lưng khởi phát đột ngột, vóc dáng gù thấp hay gãy xương chỉ sau cú vấp ngã nhẹ, người bệnh nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và can thiệp kịp thời.
