Việc mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế (BHYT) từ năm 2026 hướng tới giảm mạnh chi tiền túi của người bệnh, bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế, hạn chế tình trạng người dân rơi vào nghèo đói do chi phí khám, chữa bệnh. Để giúp độc giả cập nhật những chính sách về bảo hiểm y tế mới nhất trong năm 2026, VietNamNet đã tổng hợp một số thắc mắc thường gặp về bảo hiểm y tế và nơi có thể sử dụng BHYT trong bài viết dưới đây.
Bảo hiểm y tế là gì?
Theo quy định tại Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008 (được sửa đổi bởi Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014), Bảo hiểm y tế (BHYT) là hình thức bảo hiểm bắt buộc được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện đối với các nhóm đối tượng theo quy định.
Bảo hiểm y tế dùng được ở đâu?
Từ 1/1/2025, hệ thống khám chữa bệnh BHYT được phân thành các tuyến dựa trên cấp độ chuyên môn gồm 3 cấp: Ban đầu, Cơ bản và Chuyên sâu nhằm bảo đảm phân luồng người bệnh hợp lý, hạn chế quá tải tại các bệnh viện tuyến trên, đồng thời phát huy vai trò của y tế cơ sở. Trong đó:
- Cấp ban đầu bao gồm trạm y tế, phòng khám đa khoa, phòng khám đa khoa khu vực.
- Cấp cơ bản bao gồm các bệnh viện được xếp cấp cơ bản có số điểm dưới 70.
- Cấp chuyên sâu bao gồm cấp cao nhất, như bệnh viện chuyên khoa, bệnh viện hạng đặc biệt…
Đăng ký nơi khám ban đầu là gì?
Căn cứ theo Khoản 5, Điều 2, Luật Bảo hiểm y tế năm 2008, nơi khám chữa bệnh ban đầu là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đầu tiên theo đăng ký của người tham gia bảo hiểm y tế và được ghi trong thẻ bảo hiểm y tế.
Các cơ sở thuộc cấp khám chữa bệnh ban đầu bao gồm: trạm y tế, phòng khám đa khoa, cơ sở y học gia đình, y tế cơ quan, đơn vị, cơ sở y tế ban đầu trong quân đội, công an. Khi khám chữa bệnh tại đúng cơ sở này, người bệnh được xác định là đi khám "đúng tuyến".
Chuyển tuyến khi nào?
Việc chuyển tuyến diễn ra khi người bệnh được cơ sở khám chữa bệnh ban đầu chuyển lên cấp chuyên môn cao hơn theo đúng quy định. Thường thì khi tình trạng bệnh vượt quá khả năng điều trị và chuyên môn của y tế tuyến dưới, cơ sở y tế sẽ đánh giá và cấp giấy chuyển bệnh nhân lên tuyến trên để đảm bảo chất lượng khám và điều trị.
Khám tuyến trên trực tiếp là gì?
Từ ngày 1/7/2025, chính sách thông tuyến BHYT toàn quốc được áp dụng, cho phép người bệnh khám chữa bệnh tại bất kỳ cơ sở nào trên toàn quốc mà không bị ràng buộc bởi nơi đăng ký ban đầu hay giấy chuyển tuyến. Đặc biệt, người mắc bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo, cần phẫu thuật/kỹ thuật cao có thể lên thẳng tuyến trên mà không cần giấy chuyển tuyến và vẫn được hưởng 100% như đúng tuyến. Các trường hợp cấp cứu cũng được tiếp nhận trực tiếp và hưởng 100% BHYT.
Nếu không thuộc các diện ưu tiên, người bệnh đi khám trái tuyến sẽ được chi trả 100% chi phí điều trị (cả nội trú và ngoại trú) tại tuyến huyện. Tại bệnh viện tuyến tỉnh, BHYT thanh toán 100% chi phí điều trị nội trú nhưng không chi trả nếu khám ngoại trú. Tại bệnh viện tuyến trung ương, BHYT thanh toán 40% chi phí điều trị nội trú và cũng không chi trả cho việc khám ngoại trú.
Tra cứu thông tin BHYT ở đâu?
Từ ngày 3/2/2026, Thông tư số 09/2026/TT-BTC có hiệu lực, chính thức áp dụng sổ BHXH và BHYT điện tử trên phạm vi cả nước. Người dân có thể tra cứu hạn sử dụng thẻ, thông tin BHYT và quá trình khám chữa bệnh điện tử thông qua ứng dụng VssID, ứng dụng định danh điện tử VNeID (mức độ 2) hoặc trên Cổng thông tin điện tử của BHXH Việt Nam. Khi đi khám, cơ sở y tế có trách nhiệm tra cứu giá trị sử dụng thẻ trên hệ thống và người bệnh không bắt buộc phải mang thẻ BHYT giấy nếu đã có BHYT điện tử hoặc thẻ Căn cước công dân gắn chip.
Tra cứu bệnh viện có áp dụng bảo hiểm y tế ở đâu?
Bạn có thể dễ dàng tìm kiếm các cơ sở y tế chấp nhận BHYT gần nhất qua các cách sau:
- Ứng dụng VssID: Đăng nhập ứng dụng, chọn mục "Thẻ BHYT" để xem nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu.
- Cổng thông tin điện tử BHXH Việt Nam: Tra cứu danh sách các cơ sở KCB BHYT trực tuyến tại link.
- Hỏi tại nơi mua BHYT: Khi đăng ký mua BHYT tại UBND xã/phường hoặc đại lý thu, nhân viên sẽ cung cấp danh sách các bệnh viện nhận đăng ký ban đầu.
