Tại tọa đàm Hành trình hy vọng do báo Nhân dân tổ chức hôm 19/5 hưởng ứng Ngày Hiến tặng mô, tạng Việt Nam hôm 19/5, PGS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, cho biết trước năm 2023 tỷ lệ hiến tạng từ người chết não tại Việt Nam chỉ dưới 5%. Năm 2024, con số tăng lên 12,9% và năm 2025 đạt 18,9%, tương đương mức tăng gấp 3-4 lần. Thành quả này là nhờ công tác vận động hiến tạng được đẩy mạnh tại các bệnh viện và nhiều gia đình hiểu về ý nghĩa hiến tạng hơn trước.
"Tuy nhiên, đây vẫn là mức rất thấp nếu so với nhiều quốc gia khác", ông Hệ nói, thêm rằng ở Trung Quốc và Thái Lan tỷ lệ này khoảng 80%, trong khi Việt Nam hiện chưa đạt 20% số ca hiến ghép tạng. Số ca ghép còn lại chủ yếu từ người hiến còn sống hoặc ghép tự thân.
Ông Hệ nhìn nhận rào cản lớn nhất hiện nay không phải kỹ thuật ghép mà ở nhận thức xã hội về hiến tạng và chết não. Một số nơi vẫn có thông tin chưa chính xác về chết não, khiến nhiều gia đình chưa sẵn sàng đồng ý hiến tạng dù người bệnh không còn khả năng cứu chữa. Vì vậy, ông mong muốn truyền thông góp phần lan tỏa thông tin khoa học, chính xác và nhân văn về hiến mô, tạng, từ đó từng bước hình thành văn hóa hiến tạng trong cộng đồng.
Các bác sĩ Bệnh viện Việt Đức thực hiện một ca ghép tạng. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, nói hiện trình độ ghép tạng ở Việt Nam tiệm cận nhiều nước tiên tiến trong khu vực. Từ ca ghép thận đầu tiên năm 1992, đến nay ngành y tế đã làm chủ nhiều kỹ thuật khó như ghép đa tạng, ghép tim - gan đồng thời, ghép từ người cho chết não.
Tính đến năm 2025, cả nước đã thực hiện thành công 10.878 ca ghép tạng. Năm 2024 tiến hành 1.212 ca ghép, năm 2025 tăng lên 1.368 ca. Riêng quý I/2026 đã tiến hành 308 ca ghép. Số người chết não hiến tạng cũng tăng dần qua từng năm, từ 41 ca năm 2024 lên 66 ca năm 2025. Tuy nhiên, điểm nghẽn của Việt Nam hiện nay vẫn là nguồn tạng hiến.
Việt Nam có 34 trung tâm vận động hiến tặng mô, tạng nhưng con số hiến tặng mô tạng còn rất khiêm tốn. Trong 10 năm, Việt Nam có 300 ca hiến tặng mô tạng, không bằng con số một năm của Thái Lan.
PGS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người. Ảnh: Bảo Long
Một người chết não hiến tạng có thể cứu sống được 8-10 người, giúp giảm gánh nặng bệnh tật cho người bệnh và xã hội. Để bảo đảm nguồn mô, tạng cứu người, Việt Nam cần những giải pháp tổng thể, từ hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động hiến, lấy, ghép mô tạng, đến tăng cường công tác truyền thông.
Tại sự kiện, các đơn vị đã ký kết chương trình phối hợp truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng giai đoạn 2026-2031. Chương trình hướng tới xây dựng mạng lưới truyền thông đồng bộ, khuyến khích người dân đăng ký hiến tặng mô, tạng sau khi qua đời, đồng thời chăm lo, động viên gia đình người hiến.
